De Nibelungen met Siegfried als Nederlander

recensie BERLIJN - Met de Germaanse held Siegfried als Nederlander is zaterdag in het Duitse Worms een moderne versie van de Nibelungen in première gegaan. Dit middeleeuwse verhalencomplex, in de loop der eeuwen in nationalistisch kielzog geraakt en uiteindelijk door de nazi's gebruikt om trouw tot in de dood te propageren, is nu opnieuw verteld door de auteur Moritz Rinke (36).

Het verhaal over de vrijwel onoverwinnelijke held die door zijn geliefde Kriemhild ongewild wordt verraden, verliest de vroegere nationalistische toon nu de held uit 'het Nederlandse Xanten' komt. ,,Er zijn geen Duitse helden in mijn stuk'', zei Moritz Rinke zaterdag op de tv-zender 3Sat. Bij de zaterdag opgevoerde Nibelungen is Siegfried, gespeeld door Götz Schubert, eerder een drieste, knappe, opschepperige dwaas dan een held. Kriemhild, gespeeld door Maria Schrader, en haar even mooie rivale, de ijzige koningin Brünhild (Judith Rosmair), raken beiden zo in zijn ban dat daar oorlog en doodslag van komt. Maar met grappen en tal van anachronismen heeft het aloude verhaal van de Nibelungen in de versie van Moritz Rinke een zekere luchtigheid en humor gekregen. Op het tragische einde na, want als haar familie Siegfried laat doden, neemt de weduwe Kriemhild op gruwelijke wijze wraak.

Als de clichématige Germaanse held keerde Siegfried vorig jaar nog terug in Harry Mulisch' gelijknamige roman. Daar heeft Hitler een zoon gekregen, die is vernoemd naar 'de grote Germaanse held die de angst niet kende'.

Niets van dat al echter bij Moritz Rinke en zijn nieuwe Nibelungen, deze maand in Worms. Rinke legt in het boek dat naar aanleiding van zijn nieuwe toneelbewerking is uitgegeven uit de Nibelungen als een archeoloog te hebben willen opgraven onder de dikke lagen die nazi's, Richard Wagner en patriottische auteurs in de negentiende eeuw erover heen hadden gelegd. ,,Je bent nu een soort Schliemann, en graaf nu maar mooi met je gereedschappen Troje weer op'', zo zag Rinke zijn taak.

In de open lucht, voor de romaanse Dom van Worms, de stad waar volgens de overlevering Siegfried aan zijn einde is gekomen, spelen de Nibelungen nog tot en met 1 september. Dat gebeurt in het kader van de Nibelungen-Festspiele, een in onbruik geraakte traditie die dit jaar weer is opgepikt. Alle voorstellingen zijn uitverkocht, maar in september zendt de Duitse televisie de nieuwe Nibelungen uit. Het is de bedoeling in Worms weer jaarlijks Nibelungen-Festspiele te houden.