'Ik zing mijn schaduw'

recensie Op het nieuwe album 'Kissin time' van Marianne Faithfull gaat alleen de song 'Nico' nog over vroeger, verder wil ze niet aan het verleden herinnerd worden. Faithfull heeft de eeuw overleefd en omringt zich nu bij voorkeur met jonge muzikale grootheden als Beck en Blur.

Marianne Faithfull zoekt in een forse handtas naar medicijnen, knoeit water als ze haar tablet wegwerkt en begint dan te brommen als een narrige vlieg. Het Amsterdamse straatbeeld achter haar hotelraam bevalt niet, klaagt ze, de gracht aan de achterzijde is zoveel rustiger. En natuurlijk had ze liever vlakbij Carré gezeten dan zoals nu bij concertzaal Paradiso, de zaal waar ze ooit eens bij opkomst onderuitging op het podium.

Misschien lijkt ze wel wat op Betty uit spraakmakende film 'Intimacy' van Patrice Chéreau, zo denk je nog van tevoren. Faithfull (1946) speelde daarin twee jaar terug een bescheiden vrouw die veel had meegemaakt, lijdzaam ouder werd en nu licht-cryptisch en vol berusting over haar verleden sprak. Betty was al eens doodgegaan, zei ze, 'En er was niemand, ik moest het helemaal alleen ondergaan. Maar het is het verleden, allemaal achter de rug'. Die woorden hadden evengoed over Faithfull zelf kunnen gaan. Zij maakte na enkele glorieuze jaren een diepe val, belandde op straat en stond er lange tijd alleen voor.

Maar nee, ze lijkt niet op de vriendelijke Betty. Die oude vrouw zonder make-up was volgens Faithfull een oude taart. Zelf is nog even fel als voorheen en spreekt ze het liefst over de toekomst, haar nieuwe cd 'Kissin time' en haar verse vrienden Beck en Billy Corgan, die daaraan meewerkten. Resoluut stelt ze dat haar vorige leven is afgesloten met de cd 'Vagabond Ways' (1999): ,,Ik weiger jouw deur naar de jaren zestig te zijn. Ik heb een streep getrokken onder de vorige eeuw, die eindelijk voorbij was. En ik weiger terug te gaan in de tijd, ben blij dat ik nog leef. Het is voorbij, voorbij.''

Faithfull werd halverwege de jaren zestig beroemd aan de arm van Mick Jagger en Keith Richards, die het liedje 'As Tears Go By' voor haar schreven. Gezien haar jeugd was het vanzelfsprekend dat ze geen alledaags leven ging leiden. Moeder Eva was een barones uit Oostenrijk, afstammend van Leopold Baron von Sacher-Masoch, die met zijn boek 'Venus in Furs' het begrip masochisme introduceerde. Eva trouwde de excentrieke majoor Glynn Faithfull, die in de Tweede Wereldoorlog als spion voor de Britse geheime dienst werkte. In Engeland vluchtte Eva teleurgesteld in haar adelijke verleden en voedde haar dochter op tot prinses. ,,Ze gaf me alles wat ik nodig had voor mijn leven.'' Uiteindelijk wérd Faithfull prinses, niet in een paleis maar in een wereld van ,,vrije liefde, psychedelische drugs, zen, Nietsche, existentialisme, hedonisme en rock-'n-roll''.

Door de drugs belandde Faithfull in de straten van de Londense wijk Soho. Maar ze krabbelde overeind en maakte eind jaren zeventig haar comeback met het album 'Broken English', waarop haar stem inmiddels een octaaf lager klonk. In de jaren negentig glorieerde ze met de liederen van Kurt Weill, haar autobiografie 'Faithfull' en het album 'Vagabond Ways', en dat was het dan. De eeuw overleefd.

Op het nieuwe album gaat alleen de song 'Nico' over vroeger, een eerbetoon aan zangeres Nico van de Velvet Underground. Verder staat 'Kissin time' in het heden, mede dankzij de muzikale hulp van grootheden als Beck, Billy Corgan, voormalige voorman van Smashing Pumpkins, Blur, Dave Stewart en Jarvis Cocker van Pulp. Haar partners hebben een modern, hier en daar licht-elektronische klankentapijt uitgerold onder de zware stem van Faithfull. ,,Stuk voor stuk schattige jongens, ik wilde me niet snel vervelen in de studio. Het viel niet mee hoor, zulke supersterren in de studio te krijgen.''

Nou ja, zo moeilijk was het ook weer niet. Haar leven lang is Marianne Faithfull vriendin van de sterren geweest. Niet alleen vonden artiesten hun inspiratie in Faithfull, omgekeerd keek zij op naar haar helden. Zo had ze relaties met Gene Pitney en drie van de Stones, en was ze de muze van Bob Dylan. Toen Dylan in de stad arriveerde was voor Faithfull duidelijk dat 'God Zelf' incheckte in het hotel. En niet alleen dat: 'Ik was de uitverkorene, de maagd die geofferd zou worden', schreef ze in 'Faithfull', waarin ze muzikanten vergeleek met Griekse goden of Shakespeare-personages. ,,Uitzonderlijke artiesten hebben mythologische kwaliteiten. Zoals Mick Jagger vroeger een dansende Dionysus was, zo zie ik in Billy Corgan een Adonis.''

Op een dag thuis in Dublin belde Corgan opeens. ,,'Vanavond speel ik met mijn band in de stad, kom je kijken?''' Die avond kon Faithfull haar ogen niet van hem afhouden, vertelt ze. ,,Na afloop zag ik Billy backstage, met zijn ontroerend kale hoofd en gekleed in een jurk. Hij keek in mijn ogen, zei dat hij graag met me wilde werken en gaf me zijn mobiele telefoonnummer. Ongehoord. Hoewel, ik heb natuurlijk de nummers van veel meer artiesten.'' Corgan kwam naar Dublin om in Faithfulls appartement aan liedjes te werken. Fascinerend, hem en ook Beck aan het werk te zien. ,,Zoals Andy Warhol altijd rondkeek, op zoek naar beelden, zo horen zij continu muziek in hun hoofd.'' Zien jonge muzikanten Faithfull nog als muze? ,,Ach, ze wisten dat ik hulp nodig had en gaven zichzelf aan me. Maar ik vroeg ze niet uit onzekerheid, meestal probeer ik mijn angsten zoveel mogelijk te negeren.''

Het zijn artiesten met frisse ideeën over de nieuwe wereld. Zelf denkt Faithfull nog maar weinig na over politiek. ,,Het is niet eens mijn eeuw, maar die van jullie. Denk erom dat je het niet overlaat aan de oude generatie, die rekent op jullie onzekerheid en verknalt het dan ongetwijfeld.''

Faithfull omschrijft haar songs als boodschappen uit een grensgebied. ,,Die scherpe rand is niet dezelfde als eind jaren zeventig, de tijd van 'Broken English'. Toen werkte ik vanuit de 'randerigheid', die ontstaat als je drugs gebruikt. Maar het was een valse grens. Nu streef ik ernaar op de tijd vooruit te lopen.''

Ik zing mijn schaduw, zei Faithfull over haar rauwe stem. Inmiddels zijn de lijnen van die schaduw minder scherp afgetekend. Op 'Kissin time' heeft alleen de song 'Nobody's Fault' nog zo'n zwarte rand. ,,Ik hoorde Becks eigen versie van 'Nobody's Fault' een paar jaar geleden, en dacht: 'dit lied is van mij'. 'When the moon is a counterfeit / Better find the one that fits / Better find the one that lights / The way for you', dat is de frase waar het om gaat. De rest is enscenering, opbouw van het drama. Beck is zo'n wijze man, al is hij nog jong.'' En ze zucht nog maar eens: ,,Net als Mick en Keith, die waren precies zo.''