Tante Pos wordt een snelle dame

Je loopt eraan voorbij, zit erop, kijkt ernaar, gooit er iets in: design op straat, straatmeubilair. Over iedere wegwijzer, prullenbak, bank of bushalte is nagedacht. Het meubilair spreekt voor zichzelf, maar ontwerpers vertellen er ook graag over.

De posterijen hebben een lange weg afgelegd van overheidsbedrijf naar geprivatiseerde onderneming. Tante Pos is ter ziele en het oude imago van de PTT als aanlegger van telefoonkabels (Putje graven, Tentje bouwen, Tukkie doen) is afgeschud. Wat rest is een nieuwe naam, TPG Post, en een nieuw imago waarin overigens de kleur rood de hoofdrol blijft spelen en het gestileerde kroontje niet ontbreekt.

De nieuwe tweelingbrievenbussen (tweeling vanwege de dubbele inwerpgleuven), die ontworpen zijn door npk industrial design, zijn de uithangborden van het nieuwe bedrijf. In 2007 zullen alle 18.000 brievenbussen vervangen zijn door flitsende nieuwe.

De nu nog algemeen gebruikte brievenbus van Parry en Truyen was indertijd (1956 ontworpen, eerste proefopstellingen in 1960) een revolutionair ontwerp omdat de kast geheel van kunststof was en volgens een nieuwe methode werd geperst in een matrijs. Meer dan veertig jaar oud en toch nog zo jong ogend, waarom moest deze oude schoonheid eigenlijk het veld ruimen?

Jos Oberdorf van npk industrial design in Leiden, die zich bezighield met de nieuwe brievenbus, heeft het antwoord: ,,Dat had ermee te maken dat de matrijzen versleten waren. Er zou dus een hele investering gedaan moeten worden om nieuwe brievenbussen te kunnen produceren. Toen dachten ze, dan kunnen we net zo goed een aantal andere wensen meenemen en een nieuwe brievenbus laten ontwerpen.'' Zoals de inbraakgevoeligheid. Oberdorf: ,,Er ging wel eens wat mis met de oude bus. Je moet je voorstellen dat hij uit twee onderdelen bestaat waar je makkelijk iets tussen kan zetten. Mensen gaan nu anders om met dat soort producten dan eind jaren vijftig. Bij de nieuwe bus is dat bijna onmogelijk, je kunt er geen grip op krijgen, ook door het uiterlijk, dat is veel cleaner.''

De elektronica was een ander aandachtspunt: ,,Onze gedachte was, wat zou de nieuwe bus moeten kunnen. Je moet zorgen dat je nieuwe technologieën meeneemt in het ontwerp. Het ontwerp is voorbereid op allerlei mogelijkheden maar voorlopig hebben ze alleen nog een elektronisch schermpje tussen de inwerpgleuven waarop aangegeven staat wanneer de eerstvolgende lichting is. Bij de oude bus is dat een beetje een zoekplaatje. Je moet eerst onderin kijken naar het nummer en dan naar het bord boven de bus om te zien met welke dag en tijdstip dat nummer overeenkomt. Bovendien is dat het moment waarop 'de vorige lichting is geschied'. Onder de gleuven is plaats voor reclame, dat werkt veel beter dan op het bord boven de bus zoals dat nu nog is. Dat zien de mensen vaak niet eens.''

Ook over de stroomvoorziening is nagedacht: ,,We zijn uitgekomen op elektronica die alleen stroom gebruikt bij het wisselen van de informatie over de volgende lichting, dat is maar een halve seconde per dag. Op een paar penlite-batterijen draaien ze meer dan een jaar.''

De nieuwe brievenbus kan vijftig procent meer post aan (en ook de A4-envelop past er nu in), terwijl hij niet veel meer ruimte inneemt op straat. Omdat hij breed op z'n poten staat, kan de ruimte eronder gebruikt worden voor een extra bus of door de postbode die daar tijdelijk post kan stallen in een zogenaamde steunpuntbus. In Den Haag en Utrecht zijn de eerste proeven met de brievenbus positief. De introductie in de rest van het land gebeurt op basis van geleidelijke vervanging.