Klaske is er trots op 'sleutelkind' te zijn

recensie Voor Klaske, het hoofdpersonage van Pieter Fellers 'De sleutel van Klaske', is de scheiding van haar ouders geen probleem. Samen met haar moeder Sonja is zij zojuist verhuisd en ze heeft een sleutel van het huis gekregen. Sonja werkt, dus Klaske zal zich 's middags na schooltijd enkele uren zonder haar moeten zien te redden. Die verantwoording drukt niet op haar, ze is er juist trots op.

Haar omgeving denkt daar echter anders over. De nieuwe meester windt zich in stilte op over zo'n 'sleutelkind' en haar venijnige klasgenote Tineke noemt haar spottend 'Klaske Sleutel'. Gelukkig zit ook Joost bij haar in de klas, die best haar nieuwe speelkameraad wil zijn. Een probleem is weer wel dat diens bezorgde moeder erop tegen is om kinderen van tien zonder toezicht te laten. Dat Klaske's moeder niet thuis is als Joost daar over de vloer komt verzwijgen ze daarom maar.

Feller heeft dit gegeven in een luchtig en amusant verhaal uitgewerkt. De ondernemende Klaske zorgt voor veel vertier in het tot dan toe wat brave leventje van Joost. Ze voert zelfs een soort circusnummer op de motor van Joosts buurman uit, wat Joosts moeder uiteraard hartkloppingen bezorgt. Ook biedt ze Joost een van haar jonge hamsters aan. Joost wil het diertje dolgraag hebben maar helaas, zijn moeder is panisch voor alles wat maar een beetje op een muis lijkt. Dan verzinnen ze een manier om het diertje stiekem in huis te houden. In de bijkeuken is een kast die Joosts moeder zelden gebruikt omdat er ooit eens muizen in hebben gezeten. Als ze het hamstertje daar nu eens in een kooitje verstoppen?! Na de nodige spannende en komische verwikkelingen slaagt dit plan.

Dit gaat natuurlijk niet lang goed. In een treurig komische scène, waarbij de hamster uit zijn kooitje ontsnapt, de afvoerslang van de wasmachine doorknaagt en verdrinkt, komen Joosts ouders achter het bestaan van het illegale huisdier. De moeder, die inmiddels al heeft ontdekt dat Klaske na school alleen thuis is en dat ze op dit punt is voorgelogen, is des duivels. Joost mag niet meer met 'dat meisje' spelen. Sonja, van dit alles op de hoogte gebracht, overweegt nu of het niet beter is om Klaske bij haar vader te laten wonen.

Het boek eindigt met een wederom nogal komische protestactie van Klaske en Joost waar de halve buurt op afkomt en die de wederzijdse ouders dwingt om elk wat water in de wijn te doen. Sonja besluit om een oppas voor Klaske te gaan zoeken en Joost krijgt een nieuwe hamster. En uiteraard mogen Klaske en Joost weer met elkaar spelen. Die twee vinden het prima zo, maar helemaal bevredigend is dit einde niet. Fellers sympathie ligt duidelijk meer bij Sonja, die haar kind vertrouwt en het daardoor alleen thuis durft te laten, dan bij Joosts moeder, die haar spruit voor een dergelijk vertrouwen nog te jong vindt. En toch doet Sonja aan het slot met die oppas een concessie die niet echt bij de sfeer van het boek en de geschetste karakters van moeder en dochter past. Onbedoeld krijgt de schoolmeester uit het begin, die zich zo denigrerend verbaast over het verschijnsel 'sleutelkind', een schoolmeesterachtig gelijk.

De ouders van Milan in 'Hokus Pokus... plas!' van Carry Slee zijn eveneens gescheiden en de jongen woont net als Klaske tot volle tevredenheid bij zijn moeder. Zijn moeder heeft een nieuwe vriend, Stijn, en die heeft weer een dochter die in de vakantie bij dit nieuw gevormde gezin komt logeren. Deze Angelique heeft de scheiding van haar ouders slecht verwerkt en is jaloers op Milan en diens moeder die haar vader hebben afgepikt. Tijdens de logeerpartij besluit ze om Milan, op wie Stijn zeer gesteld is, in de ogen van haar vader zwart te maken. Als Stijn Milan niet meer aardig vindt, komt hij wel weer bij haar en haar moeder terug, zo redeneert ze. Angelique gaat zo koel en doortrapt te werk dat haar plannetje bijna lijkt te slagen.

Opnieuw een 'probleemboek' over echtscheiding dus. De verwikkelingen zijn te talrijk om in kort bestek na te vertellen. Zoals vaker bij Slee is de karaktertekening uitgesproken zwart-wit en slaat het verhaal, hoewel routineus en realistisch verteld, soms door naar het ongeloofwaardige. Geen leugen of nare streek is Angelique te dol om de arme Milan in een kwaad daglicht te stellen. Voor hij het weet staat de jongen -hoewel volmaakt onschuldig- voor zijn moeder en vriendjes als dierenbeul en dief (om maar wat te noemen) te kijk. Tot overmaat van ramp ontvoert Angelique bovendien zijn lievelingshond en weet ze het zo te draaien dat Milan de schuld voor de verdwijning van het dier in de schoenen geschoven krijgt.

Vanzelfsprekend wordt de jonge bedriegster aan het slot ontmaskerd en dat gebeurt zo pedagogisch correct dat iedereen het haar nog kan vergeven ook. Waarmee alle ellende tot ieders opluchting als sneeuw voor de zon is verdwenen. Zo gaat dat in dit soort boeken: ze eindigen altijd met een schone lei, de lezertjes tevreden maar leeg achterlatend. Dan heb ik het wat ambivalente, tot nadenken stemmende slot van 'De sleutel van Klaske' toch liever.