De pastorale van 'Oraculos' is niet saai

opinie Verzin een vraag, krijgt de toeschouwer van het Columbiaanse 'Theater van de Zintuigen' voor aanvang te verstaan. Als je dat verzoek met de wedervraag beantwoordt of de voorstelling je geheime vraag ook zal beantwoorden, antwoordt de gids weet-niet-gebarend. Bagage als jas, sleutels en schoenen moeten worden afgegeven. Pas dan kan de theatrale reis naar het rijk der zintuigen beginnen. Een sleutel krijg je onderweg wel, en de voetzolen zelf moeten voelen welk pad zij betreden.

Vijf kwartier later verlaat je in kwieke katharsis-tred het labyrint dat het Teatro de los Sentidos in een loods op het Amsterdamse KNSM-eiland inrichtte. ,,Het oog en het woord misleiden'', zei regisseur Enrique Vargas zaterdag in een interview in deze krant, ,,de mens vertrouwt hetgeen hij ziet te veel om nog ruimte te hebben voor zijn andere zintuigen.''

Het is waar: Vargas en zijn troupe openen niet alleen de ogen van toeschouwer, maar verleiden ook de smaak, de reuk- en tastzin, en bedruppelen en passant de oren met een serenade vol weelderig tokkende, klokkende, rink'lend-tinkelende geluiden.

Het labyrint van de Holland Festivalvoorstelling 'Oraculos' is vrijwel verduisterd en op ingenieuze wijze volgestouwd met orakeltjes. Zie je wat je ziet, als je in een spiegelpaleis oog in oog met jezelf en met je gastheer komt te staan? Heb je in de gaten dat je eigen schaduw wordt gefotografeerd als je je oor tegen een witte cirkel aan de wand te luister legt? Ooit gevoeld hoe weldadig iemand je handpalm met een bolletje deeg kan masseren? Durf je een bol van vuurgloed met de vingers uit te graven of in het pikdonker een wiebelige hangbrug over te steken waaronder ongetwijfeld een peilloos ravijn gaapt?

'Oraculos' bezit een schone en uiterst verfijnde paradox: vijf kwartier aaneen dwaal, dool, struikel en kruip je door een met lappen textiel afgebakend doolhof. Er is doorlopend iets te zien, te voelen, te horen en te ruiken, en toch is het duizelingwekkend rustig, ja ronduit vredig. Dante's 'Hel' boeit omdat er zoveel geschakeerde misère loskomt, terwijl zijn 'Hemel' strak staat van saaiheid omdat het daar kennelijk zo tomeloos goed toeven is. Saai is de in tweeduister gehulde pastorale van 'Oraculos' van geen kant. Pianissimo met de tong klakkend en zacht-koerend lokken de acteurs (m/v) je naar de volgende duistere bocht in hun wirwarwereld, die zich misschien duizend mijlen onder zee bevindt.

Regisseur Vargas bepaalde dat er maar één toeschouwer tegelijk zijn labyrint mag betreden, en dat is een trefzekere vondst. Omringd door geuren van hout, mulch, stro, droge en natte aarde, bloemen, planten of brooddeeg, sta je keer op keer alleen tegenover een Oraculosspeler. Eindelijk eens ver weg van die godverlaten mensenkudde die zo aanhoudend massaal blijft opdoemen. Alleen, oog in oog en regelmatig hand in hand (strelend of in stoer vuistdrukgevecht op een olievat) met een toneelspeler. Vargas waakte er duchtig voor dat al dat aangeraak en intiem oogcontact in klef-bepotelende new age-nep of anderszins orakelend gekoekeloer in zoetwaterwijsheid van zwaar beoorringde waarzegsters verzandt.

'Oraculos' is geen temerig-zweverige, maar een heldere, pretentieloze en vooral oprechte voorstelling. De vraag die de toeschouwer zichzelf aan het begin moest stellen, blijft onbeantwoord, maar komt desalniettemin tot leven in het zaadje dat je van de ene doolhofnis naar de andere moet vervoeren. Je vraag wordt letterlijk gezaaid en je moet die met water besprenkelen. Een nis of twaalf verderop blijkt de vraag te zijn ontkiemd, wanneer je je hoofd door een laaghangend plafond steekt en je -pats boem- omringd bent door een arcadisch, loomlustig welriekend plantjeslandschap.

Als de elegante lichtheid en de uitgebalanceerdheid van 'Oraculos' zich in het verdere Holland Festival handhaven, dien ik subiet mijn rotsvaste overtuiging te wijzigen, en moet het Holland Festival toch nog maar even niet met onmiddellijke ingang worden opgeheven.