Wachten op de treintaxi

Je loopt eraan voorbij, zit erop, kijkt ernaar, gooit er iets in: design op straat. Over iedere wegwijzer, prullenbak, bank of bushalte is nagedacht. 'Straatmeubilair' spreekt voor zichzelf, maar ontwerpers vertellen er ook graag over.

Veel moois is er niet te vinden op een doorsnee stationsplein. Tenzij er een Schuilzuil staat, de wachtplaats voor de treintaxi. De Schuilzuil lijkt niet op een bus- of tramhalte, hij is vooral zichzelf.

Het uiterlijk: een hoge blauw-gele zuil van staal en aluminium, twee gekromde glazen schermen en een zwierig glazen dakje. Een tweepersoonsbankje met leuning biedt genoeg comfort voor ouderen, om makkelijk overeind te kunnen komen.

Gijs Ockeloen van dok industrial design, het ontwerpbureau van de halteplaats, vertelt over het ontstaan: ,,De voorganger van de Schuilzuil was heel simpel -alleen een zuil waar je naast stond te wachten op de taxi. Schuilen was er niet bij. Een jaar of zeven geleden wilde Transvision, een dochter van NS, een betere wachtgelegenheid. Die moest beschutting bieden maar niet zo comfortabel zijn dat ook anderen erin zouden gaan zitten. Een bushokje dat geen bushokje moet zijn, die grens hebben wij gezocht.''

Voortbordurend op de bestaande zuil ontstond een transparant bouwsel met schuilmogelijkheden aan voor- en achterkant. Een houten model op ware grootte werd op een warme zomerdag getest, met hulp van een regen-en-wind-team uit de filmwereld. De nagebootste slagregens leidden ertoe dat de glazen windschermen in het definitieve model op verschillende manieren geplaatst kunnen worden, afhankelijk van de overheersende windrichting ter plekke.

Daarnaast moest de Schuilzuil meer gemak brengen dan alleen beschutting. Gijs Ockeloen: ,,Er kwam een oproep knop in waarmee de reiziger zich bij de taxicentrale kan melden, licht ('snachts is de treintaxi vaak de enige vorm van openbaar vervoer) en een vitrine langs een van de gekromde wanden, waarin de voorpagina van de krant zit. Je staat daar tenslotte te wachten en als er een krant hangt, doe je tenminste iets.'' Het was een mooi idee, uit de tijd van minister Netelenbos en haar motto 'krantje en croissantje', dat echter stukliep op de organisatiekosten en het onderhoud. Bij alle Schuilzuilen zijn de vitrines nu weggehaald. Met de gratis kranten, die tegenwoordig op ieder station rond slingeren, lijkt er ook niet meer zoveel behoefte aan een 'muurkrant'.

De schoonheid van de halte zit vooral in de transparantie van de minimale constructie van glas en stalen 'draden' . Om te voorkomen dat mensen tegen het glas lopen, werd grafisch ontwerper Paul Mijksenaar gevraagd daar iets op te verzinnen. Hij ontwierp een serie pictogrammen die iets met reizen te maken hebben: een koffer, een klok, een bosje bloemen, een rennend konijn, een trein, die als confetti over de glazen windschermen zijn uitgestrooid.

De treintaxi is altijd met een hoop gedoe omgeven geweest: boze taxichauffeurs, en langere wachttijden dan beloofd. Toch lijken de stormen nu wat geluwd rond de 114 vestigingen in het land. Transvision is positief over de toekomst, ondanks de aanstaande sluiting van zes haltes.

Hoewel er weinig vandalisme is, kunnen de Schuilzuilen, die vanaf februari 1996 geplaatst zijn, wel een opknapbeurt gebruiken: het geel van de zuil wordt flets, en de doelloze knoppen die op verzoek van Transvision werden aangebracht voor 'extra functies in de toekomst' wachten daar nog steeds op.