Die kleine Hollandse bierglazen

recensie Het paasweekeinde is de opening van het toeristenseizoen in Nederland. Met duizenden komen ze het land binnen, voor de historie, het strand of de bloemen. Vooral Duitsers zijn grage bezoekers. Wat lezen ze eigenlijk in hun reisgids over ons?

De omslagen van beide Reiseführer beloven weinig goeds: op de ene cover prijkt een Alkmaarse kaasdrager, op de andere figureren wadlopers en de molens bij Kinderdijk. Schijn bedriegt gelukkig: de twee gidsen kennen genoeg variatie, hoewel de traditionele toeristenoorden wel het grootste aantal bladzijden vullen.

Zowel in 'Holland' van Siggi Weidemann (hij is al jarenlang correspondent in ons land voor de Süddeutsche Zeitung), als in 'Niederlande' van reisjournalist Dirk Sievers is een kleine vijftien procent ingeruimd voor Amsterdam en de Waddeneilanden. Ook de Hollandse en Zeeuwse stranden mogen zich in een ruime aandacht verheugen. Sievers laat zich over het Bergense strand zelfs tot de ferme uitspraak verleiden: 'Der gesamte Küstenstreifen befindet sich fest in deutscher Touristenhand' - wat ook voor het merendeel van de andere badplaatsen tussen Huisduinen en Domburg zal gelden, zoals elke observator zal moeten toegeven.

Laat overigens niemand concluderen dat er bij de oosterburen uit de hoogte over dat kleine landje aan de Noordzee wordt gedacht. Integendeel: met hun ruim 2,5 miljoen landgenoten die Nederland jaarlijks bezoeken, tonen Sievers en Weidemann zich oprecht geïnteresseerd. De Duitse toerist die meer wil dan de geijkte beschrijvingen van regio of stad (die vooral in 'Niederlande' uitputtend aan de orde komen: het lijkt wel, alsof de auteur elk hotel en dinertafel persoonlijk heeft gekeurd!), kan door beide gidsen een aardig beeld krijgen. De belangrijkste gebeurtenissen uit de geschiedenis komen langs, inclusief een lesje staatsinrichting (met een bonus voor Weidemann die het begrip 'verzuiling' bespreekt en een strafpunt voor Sievers, omdat hij de Centrum-Democraten over een niet-bestaande vijf-procents-kiesdrempel laat struikelen). Daarnaast wordt de positie van het Fries genoemd, de problemen van de Molukse gemeenschap, alsmede onze strijd tegen het water. Ten slotte hebben beiden een plaatsje ingeruimd voor de eeuwige controverse tussen Nederlanders en Duitsers, waarbij redelijkheid en de vraag naar wederzijds begrip centraal staan. Merkwaardigerwijs komt de Duits-Nederlandse samenwerking, bijvoorbeeld die tussen de politiekorpsen van Dinxperlo en Suderwick, in de grensgebieden niet ter sprake.

Afkeuring vanwege het liberale Nederlandse drugsbeleid is in deze gidsen nog slechts bijzaak. Waarover men zich aan gene zijde van de grens wel verwondert, is onze enorme 'fietsliefde' - zowel voor onze eigen tweewielers, maar ook voor het eigendom van een ander, want het aantal (onopgeloste) fietsendiefstallen vinden de Duitsers raadselachtig. Over de spoorwegen heerst een divers beeld: Sievers vindt de treinen 'komfortabel, schnell und pünktlich', terwijl je bij Weidemann toch kunt merken dat hij wat langer in ons land verblijft: 'Das Bahnnetz ist überlastet, so dass damit gerechnet werden muss, dass es zu Verspütungen kommt und man stehen muss'. Een ander zwak punt achten de Duitse auteurs onze gebrekkige aandacht voor het eten. Het veelvuldig gebruik van landbouwgif wordt bekritiseerd. En dan die kleine bierglazen. . .

In de categorie 'bijzonder bezienswaardig' scoren vooral steden als Alkmaar, Hoorn en Maas-tricht hoog. Ook kleinere plaatsen zoals Thorn en Harderwijk krijgen meer dan slechts een paar regels toegemeten. Ex-keizer Wilhelm II in zijn mausoleum in Doorn en - vooruit - de Keukenhof worden echt niet overgeslagen.

Eén ding blijft in de reisgidsen hardnekkig: de woordenlijstjes met 'etwas Niederlündisch'. Ze zijn wat praktischer dan in een grijs verleden (wielklem = Radklemme), maar het imperatieve karakter, dat onlosmakelijk aan taalgidsen verbonden lijkt, is ook nu nog niet geheel losgelaten. Blijkbaar behoren zinnen als 'Ik wil de directeur spreken!' of 'Haast u zich een beetje!' nog steeds tot onze woorden- en begrippenschat. Of ligt dat misschien aan hen. . .?