Latino's te over in New York, vooral Puertoricanen

recensie Lady Liberty in New York kan erover meepraten: bij miljoenen zag zij Italianen, Ieren, Polen, Sudeten, Slowaken, Galiciërs het land van vrijheid en overvloed binnenstromen. De Verenigde Staten zijn een land van immigranten.

Sinds twintig jaar komen die vooral uit Latijns-Amerika. Er wonen inmiddels dertig miljoen latino's in de Verenigde Staten. Spoedig zullen ze de grootste minderheidsgroepering vormen.

'Latino's' is de ondubbelzinnige titel van het boek dat Huysegems en Verheyen schreven over emigratie uit Latijns-Amerika. De 'reis door de nieuwe Verenigde Staten', zoals de ondertitel luidt, voert van New York naar Florida en langs de Rio Grande naar Californië. Het levert tal van kleurrijke anekdotes op, vlot verteld en door de auteurs van mooie sfeerschetsen en achtergrondinformatie voorzien.

Een prima startpunt is New York waar de smeltkroes vorm kreeg en waar sinds 1990 de minderheden in de meerderheid zijn. Latino's te over, vooral Puertoricanen. Uit de mond van deze 'nuyoricanen' tekenen de auteurs een treurig verhaal op van armoede, werkloosheid, drugsgebruik- en handel. Nee, dan liever de Cubanen. Sinds die begin jaren '60 in Miami aankwamen, hebben ze de stad omgetoverd tot een swingende metropool, met als hoogtepunt het jaarlijkse Calle Ocho-festival.

Samen met enkele Mexicaanse 'mojados' of 'wetbacks', die jaarlijks bij duizenden oversteken, wagen de auteurs een sprong over de Rio Grande. Ze verschalken de Border Patrol en zien langs de grens hoe beide kanten elkaar nodig hebben en beïnvloeden: “De vraag naar goedkope arbeid in de VS en het aanbod ervan uit Mexico houden de stroom illegale arbeiders op gang.”

Er bestaat een cultuur van versmelting, de Tex-Mex, met zijn chili con carne, tejano-pop en 'border'-literatuur. In San Antonio, de bakermat van de Tex-Mex, dringt de historie zich op: er woonden veel eerder Mexicanen dan blanke 'settlers' in het zuidwesten van de VS. De blanke houdt nu de deur dicht. Wellicht uit angst voor fanatieke 'chicano's', zoals de revanchistische Bruine Baretten, of latino-gangs uit 'El Barrio' in East Los Angeles. Maar zeker voor de pap van Amerika's smeltkroes, die ze bruiner en bruiner zien worden.

Hoewel, wie anders moet de gazonnen van Suburbia kort en groen houden? “LA is een witte wagen met bruine wielen die rijdt op Mexicaanse benzine”, heet het. Lady Liberty zal er niet van verkleuren.

En ze blijven komen. In Tijuana draait het om 'stierenvechten' met de migratie: over de traliehekken springen, rennen en kijken of je het redt.

Wie dit boek leest, proeft dat het brouwsel uit de smeltkroes er niet minder smakelijk op zal worden.