Meer van hetzelfde bij Angelopoulos

recensie Vier jaar geleden zorgde de Griekse regisseur Theo Angelopoulos op de de slotdag van het Filmfestival Cannes voor heel wat opwinding. Niet zijn 'Le regard d'Ulysse', maar Emir Kusturica's 'Underground' kreeg de Gouden Palm voor de beste film.

En plein public sprak de inmiddels 63-jarige, Griekse regisseur daar schande van. Opgewonden gaf hij te kennen dat hìj - een van de vaandeldragers van de Europese 'cinema d'art' - bekroond had moeten worden met de hoofdprijs van 's werelds belangrijkste filmfestival. De brutalen hebben de halve wereld. Dat bleek vorig jaar weer eens op datzelfde filmfestival. Voor zijn 'L'éternité et un jour' kreeg Angelopoulos toen wel de door hem begeerde Gouden Palm. Dat die nieuwe film bij lange na niet zijn beste is, deed na zijn gênante woede-aanval kennelijk niet meer ter zake.

Sinds de vroege jaren tachtig maakt Angelopoulos de ene na de andere variatie op hetzelfde thema. Telkens laat hij een man die gebukt gaat onder zware levenslasten een lange reis maken. Die tochten grijpt hij aan om allerlei (kwasi-)diepzinnigheden te verkondigen over het in elkaar grijpen van leven en dood, heden en verleden, werkelijkheid en kunst, en politiek en het alledaagse leven.

In 'L'éternité et un jour' maakt de schrijver Alexander (Ganz) zo'n tocht door al die levenssferen. Noodgedwongen verlaat hij de villa aan zee waar hij in splendid isolation leefde. Alexander is ten dode opgeschreven en gaat op weg naar het ziekehnhuis, waar men hem zal helpen te sterven. Op zijn laatste reis ontfermt hij zich over een illegaal in Griekenland verblijvende Albanese jongen. Ook blikt Alexander geregeld terug op zijn gelukkige huwelijk met zijn lang geleden overleden vrouw Anna (Renaud).

Angelopoulos' in nostalgie en melancholie gedrenkte thema's komen dit keer erg gekunsteld over. Gedeeltelijk moet dat op het conto geschreven worden van hoofdrolspeler Bruno Ganz. Sinds mensenheugenis speelt hij wereldvreemde typen. In 'L'éternité et un jour' is hij zo afwezig en zweverig, dat hij zichzelf lijkt te parodiëren.

Alles wat hij zegt en doet valt daardoor nauwelijks serieus te nemen. Ganz kreeg de rol nadat Marcello Mastroianni, Michel Piccoli en Jean-Louis Tritignant voor de eer bedankten. Doorlopend rijst de vraag of zij Alexander wel met echt leven hadden weten te bezielen.

Maar niet alleen Ganz treft blaam. Ook Angelopoulos faalt. Zijn eens opmerkelijke stijl is verworden tot een steriel trucje. Al weer die camera die traag en eindeloos halve cirkels draait. Wederom die mysterieuze figuren die even door het beeld sjokken. En ook deze keer is alles gehuld in grauw-grijze, kil-blauwe en groezelig-groene tinten. Laten we maar hopen dat de Gouden Palm voor zijn steriele art-film 'L'éternité et un jour' Angelopoulos eindelijk de moed en kracht geeft nieuwe wegen in te slaan.