Masja en Nika beginnen affaire met dezelfde man

recensie De Siberische Ljoedmila Oelitskaja (1943) werd in Le Nouvel Observateur geroemd als 'de Tsjechov van een Rusland dat honderd jaar ouder is geworden'. In 1983 werd de auteur reeds genomineerd voor de Russische Bookerprijs en de uitgever begeleidde de verschijning van haar eerste roman in het Nederlands met een prachtige vierkleurenfolder.

Ik vrees dat door al dat lovends mijn verwachtingen te hoog gespannen waren toen ik begon aan 'Medea en haar kinderen'. Allereerst veronderstelde ik dat de Medea uit de titel zou verwijzen naar haar wrede naamgenote uit de Griekse mythologie. Maar deze Medea heeft niets van doen met de kindermoordenares. De Medea van Oelitskaja is zelfs kinderloos gebleven. Ze heeft zich in haar jeugd over haar broers en zus ontfermd, en ontvangt op oudere leeftijd elke zomer haar talrijke neven en nichten in haar huis op de Krim.

'Een familiekroniek' luidt de ondertitel. Ook dat is maar ten dele waar. 'Medea en haar kinderen' concentreert zich met name op de plichtsgetrouwe Medea en haar lichtzinnige zus Sandra, en later op de twee nichten van de hoofdpersoon, Masja en Nika. In het huis op de Krim beginnen de nichten beiden een verhouding met dezelfde man. Maar waar deze man voor Nika slechts een van haar talloze minnaars is, betekent de verhouding voor Masja een alles verzengende passie, die letterlijk tot haar dood leidt.

De ervaring van Masja brengt bij Medea de bittere herinnering boven toen zij ontdekte dat Nika een dochter was van haar man en haar zus Sandra. Dit toch beladen gegeven wordt door Oelitskaja tamelijk droog beschreven. Oelitskaja gaat te werk als een fotografe, die van een afstand een stel vluchtige op zichzelf staande portretten heeft gemaakt, maar niet aan een afgeronde familiefoto is toegekomen. Maar in die portretten heeft de auteur zich dan ook uitgeleefd. En passant tekent ze ook nog een stuk Sovjet-geschiedenis. Oelitskaja kán vertellen en zet in die zin inderdaad de negentiende-eeuwse Russische verhaaltraditie voort. Een Tsjechov van deze tijd is ze niet. Daarvoor doet ze mij te veel denken aan een fotografe die zich veilig verschuilt achter haar lens.