Dorrie wordt gek van Larry's doolhofdolheid

recensie De metafoor van het leven als een reis duikt veelvuldig op in de literatuur. Het doel van die reis is altijd een wezensvraag geweest, maar ook de weg erheen wordt vaak literair gethematiseerd. Netwerken, tunnelsystemen, webben en andere structuren zonder een evidente route zijn vooral in de recente literatuur populair.

In 'Larry's Party' kiest Carol Shields als overkoepelend beeld voor het doolhof, maar ze behandelt dit zware onderwerp gelukkig met een verkwikkende dosis luchthartigheid. Hoewel Shields, na twee poëziebundels, al sinds de jaren zeventig romans en verhalen schrijft, kwam haar grote doorbraak pas in 1993 met 'De Stenen Dagboeken'. Tegenwoordig wordt haar naam in één adem genoemd met de groten uit de Canadese literatuur - Margaret Atwood, Michael Ondaatje, Alice Munro.

'Larry's Party' doet qua opzet sterk denken aan 'De Stenen Dagboeken', maar Shields creëert ditmaal met Larry Weller een mannelijke hoofdfiguur. De vijftien hoofdstukken vormen zijn fragmentarische en incomplete 'biografie'. Het boek begint als de 26-jarige Larry werkzaam is in een bloemenzaak en culmineert in het feestje waarnaar de titel verwijst. Larry is dan midden veertig en organiseert een diner waarvoor hij vrienden, zakenpartners en oude liefdes uitnodigt.

Via de hoofdstukken, die elk beginnen met een tekening van een doolhof, springt de lezer van episode naar episode door Larry's leven; en passant krijgt hij te horen wat er in de tussenliggende periodes gebeurd is. De verschillende tijdvakken, met titels als 'Larry's liefde, 1978', 'Larry's woorden, 1983' en 'Larry's vrienden, 1984', geven allemaal een deel van het antwoord op de vraag wie nu eigenlijk Larry Weller is, maar de som der delen resulteert niet in een volledig beeld van zijn identiteit.

Larry's meest in het oog springende eigenschap is zijn passie voor doolhoven. Zijn vrouw Dorrie wordt helemaal gek van Larry's doolhofdolheid en laat op een slechte dag een bulldozer komen om het labyrint plat te walsen. Larry gaat door het lint, scheidt van Dorrie, en zegt zijn baan op om professioneel doolhovenmaker te worden.

Een constante in zijn leven is zijn liefde voor bloemen en planten, en in het bijzonder de rol die heggen spelen in zijn beroep als doolhofontwerper. De lezer wordt voortdurend uitgenodigd Larry's bespiegelingen over de kunst van het labyrint-maken tegelijk te interpreteren als commentaar op zijn leven zelf. Je zoektocht naar het doel in je leven bepaalt de identiteit: je bent wat en hoe je zoekt.

Een ander terugkerend thema is het belang van arbeid. Shields beschrijft niet alleen Larry's werk liefdevol, maar ook dat van zijn vader Stu, die meubels bekleedde en het bestaan zonder werk gruwelijk leeg en eenzaam vindt. Larry's tweede vrouw Beth vindt vervulling in haar promotie-onderzoek over vrouwelijke heiligen.

Werk geeft structuur aan een leven. Bij allerlei crises in Larry's persoonlijk leven houden de tijd en energie die zijn baan van hem eisen hem op de been. “In Larry's leven zal een dag komen dat werk - liefde voor het werk, de constante druk en inspanning - het enige zal zijn dat tussen hem en het bankroet van zijn ziel staat.”

Een tikkeltje merkwaardig is dat allerlei feitelijke informatie over zaken en personages in elk hoofdstuk opnieuw kort verteld wordt. Het gevolg is dat de hoofdstukken op zich, en zelfs in willekeurige volgorde, gelezen kunnen worden. Misschien is dat wel de bedoeling: zo wordt het motief van het doolhof, dat immers op allerlei verschillende manieren doorlopen kan worden, gespiegeld in de mogelijkheid op verschillende wijzen te lezen. Maar hoe het ook zij, als je het boek gewoon van voor naar achter leest, gaat dit op een gegeven moment irriteren.

'Larry's Party' is een optimistisch boek over een alledaags iemand. Dat wil niet zeggen dat voor Shields het leven een dansfeest is, maar ze tekent de onvermijdelijke teleurstellingen en mislukkingen in milde bewoordingen. Dramatische gebeurtenissen worden niet in al hun pijnlijke details uitgesponnen, maar met licht-melancholieke afstandelijkheid en ironie gerapporteerd.

Larry's moeder heeft bijvoorbeeld per ongeluk haar schoonmoeder vergiftigd, en Shields benadrukt hoe dit smartelijke voorval haar levensgeluk voor altijd aangetast heeft, maar presenteert de ramp niettemin met een vleugje humor.

Uit 'Larry's Party' spreekt mededogen met het menselijk tekort, een mededogen dat misschien wel ingegeven wordt doordat veel leed wordt berokkend ondanks de beste bedoelingen van de betrokkenen. En in meer algemene zin lijkt het wel en wee van Larry te illustreren dat we ons leven maar in beperkte mate in eigen hand hebben.

Shields' mildheid, soms grenzend aan berusting, staat echter pittige en originele observaties geenszins in de weg. Ze waagt zich aan een prikkelend hoofstuk over 'Larry's penis' en herinnert er voortdurend aan hoe broos het menselijk geluk is. Maar de grondtoon blijft positief, vrij van vals sentiment, en dat maakt 'Larry's Party' tot een weldadige roman.