Tegen grauwheid is geen kruid gewassen

recensie De liberale politicus, historicus en essayist H. J. L. Vonhoff heeft gelijk: zelfs dit paarse kabinet is er ondanks Bolkestein niet in geslaagd te ontsnappen aan de wurgende grauwheid van de Nederlandse politiek. Zoals hij stelt: ook de paarse partijen bleken uiteindelijk niet in staat afstand te nemen van een politieke culuur “waarin het innemen van een afwijkend standpunt wordt geinterpreteerd als deloyaal gedrag dat het prestige van de politieke leider aantast”.

Valt er wat aan te doen? Misschien wel, bijvoorbeeld als politici zich wat meer zouden gedragen als Vonhoff zelf, die zich in de loop der jaren een aanzienlijke reputatie heeft verworven als eigenzinnig en onorthodox politicus. Vonhoff zou je ook een paarse politicus avant la lettre kunnen noemen, iemand die al bruggen sloeg naar de PvdA toen liberalen en sociaal-democraten elkaar nog verketterden.

Maar juist die Vonhoff blijkt onvoldoende gewicht in de schaal te leggen om de grauwheid te doorbreken. Dezer dagen verscheen zijn bundel kanttekeningen en opvattingen 'Vind ik wat ik vond'. Dat zijn stuk voor stuk notities en een enkele keer zelfs een weloverwogen essay die de moeite waard zijn. Maar op de schaal van Richter van de politieke grauwheid wekken ze, ook achteraf nog eens teruglezend, weinig indruk. Ze zijn ook tegenstrijdig. Zo toont hij in een essay het 'gelijk der ketters' aan die de polarisatie tussen PvdA en VVD wilden doorbreken. Een gelijk dat er volgens Vonhoff uit bestaat dat de VVD uiteindelijk niet is ondergegaan aan een eenzijdige halen/ hebben/ houden-beeldvorming. Dat gelijk gun ik hem. Maar wat is de waarde daarvan als hij tegelijk de VVD krachtig in overweging geeft zich op het politieke midden te oriënteren? Dat is uit een electoraal opzicht misschien verstandig. Maar het is tegelijkertijd ook een krachtige bijdrage aan de instandhouding en bevordering van de politieke grauwheid in dit vaderland. En waar die oriëntatie op het midden zo dominant is, lijkt er tegen de politieke grauwheid geen kruid gewassen, ook niet dat van Vonhoff.