Extra steun nodig voor ouders van meerlingen

recensie Doordat de Nederlandse moeders ouder worden en er meer aan ivf wordt gedaan, neemt het aantal twee- en meerlinggeboorten de laatste jaren enorm toe. In het zojuist verschenen boek 'Meerlingen' is zelfs sprake van een epidemie. De bijdragen aan de bundel zijn afkomstig van een symposium. De auteurs zijn verbonden aan het Academisch Ziekenhuis Utrecht.

Het aantal tweelinggeboorten schommelt enorm per land. Tot 1970 waren het er in Europa en Amerika 12 tot 14 per 1 000 zwangerschappen. In Japan waren het er zes per duizend en in Nigeria zouden het er 40 per 1 000 zijn. Het aantal schommelt ook door de jaren heen. In 1909 waren het er in Nederland 14 per 1 000, in 1914 waren het dertien, in 1945 waren het er elf en in 1976 waren er nog geen 10 tweelingen per 1 000 geboorten, terwijl er in 1996 meer dan 16 waren.

De gemiddelde leeftijd waarop de Nederlandse vrouw haar eerste kind krijgt is van 1991 tot 1996 gestegen van 27,6 tot 28,9 jaar. Waarom het zo is weet niemand maar een feit is dat de kans op een twee- of meerling stijgt met de leeftijd. De tweede oorzaak van de toename van het aantal meerlingen ligt in vruchtbaarheidsstimulatie en in-vitrofertilisatie. Deze vruchtbaarheidstechnieken zijn verantwoordelijk voor meer dan de helft van de toename van het aantal tweelingen en voor vrijwel de hele toename van het aantal grote meerlingen. Aan de geboorte van de opzienbarende meerlingen is een einde gekomen doordat na ivf nu nog maar twee eitjes worden teruggeplaatst in plaats van de drie of vier uit het verleden. De auteurs pleiten voor vergroting van het aantal vergoede ivf's tot zes waarbij niet meer dan één bevrucht eitje zou worden teruggeplaatst.

Er zijn drie soorten tweelingen: eeneiige, twee-eiige en zogenaamde eeneiige niet-identieke tweelingen. Die laatste vormen een kleine minderheid onder de minderheid van de eeneiigen. De auteurs van 'Meerlingen' zijn aan die derde vorm dan ook voorbijgegaan.

Bij de eeneiige deelt de bevruchte eicel zich waarna een tweeling ontstaat die genetisch identiek is. Bij de twee-eiige worden twee eitjes afzonderlijk bevrucht. Hier is de gelijkheid veel minder en niet meer dan die welke je gewoonlijk bij broers en zussen aantreft. Een twee-eiige tweeling kan bijvoorbeeld een jongen en een meisje zijn hetgeen bij de eeneiige tweeling uitgesloten is.

Bij de eeneiige niet-identieke tweeling deelt het eitje zich, waarna de twee delen afzonderlijk bevrucht worden. Het is een kunststukje waartoe maar weinigen in staat zijn en toch gaat het ongemerkt. De gynaecoloog kan het na de geboorte van een tweeling precies napluizen aan de hand van de placenta en de vruchtzakken.

Het krijgen van een twee- of meerling is in eerste aanleg voor de ouders dubbele vreugd. Omdat er meer werk te doen is, valt er ook wat meer te beleven voor de vader die anders weinig te doen krijgt bij de zorg voor één enkele pasgeborene. De vreugde daalt in veel gevallen echter doordat er onverwachte emotionele, fysieke en financiële lasten zijn. Wie denkt dat ouders van een meerling financieel gesproken binnen zijn vergist zich geweldig. De kosten van een drieling liggen veel hoger dan die van drie eenlingen. Bij drielingen moeten drie sets van alles worden gekocht.

Twee- en meerlingen komen vaker te vroeg ter wereld en hebben vaker extra zorg nodig. Na de geboorte van een enkel kind spelen slaaptekort, overwerk en gebrek aan aandacht altijd parten. Dat is meer dan dubbel zo bij een twee- of meerling. Moeders hebben het extra lastig doordat zij moeilijk van alle kindjes evenveel kunnen houden en zich daarover schuldig voelen. Daarnaast voelen zij zich akelig dat ze aan de rest van het gezin minder aandacht kunnen besteden. En dan hebben we het nog over gezonde twee- of meerlingen.

De ouders nemen zich doorgaans voor de kinderen vanaf de geboorte als afzonderlijke individuen te behandelen en ze ook verschillend te kleden. Maar daarvan komt dikwijls niet veel. De omgeving vindt de twee- of meerling het leukst wanneer die tweelingschap wordt benadrukt met identieke kleren. Bovendien koopt moeder voor haar kind graag het leukste pakje. Welk van de twee moet dan het op één na fraaiste aan? Worden de kinderen iets groter, dan willen ze vaak zelf graag hetzelfde dragen omdat ze weten daarmee te kunnen scoren.

Ouders van meerlingen durven er vaak niet voor uit te komen, maar ze hebben extra steun nodig. In Engeland zijn net als in Nederland verenigingen die zich het 'lot' van ouders met meerlingen aantrekken. In Engeland worden zelfs gesprekken van lotgenoten gearrangeerd. Daar zijn ook speciale klinieken waar spreekuur worden gehouden voor zulke ouders. Het is extra zwaar maar het blijft niettemin een genot om ouder van een tweeling te zijn.