Bij Reisopera is Mozarts rokkenjager Don Fortissimo/opera

recensie UTRECHT - Don Giovanni als lepe bedrieger, als galante minnaar, als humoristische cynicus; allerlei typeringen van Mozarts 'Don Giovanni' presenteerden dirigenten en regisseurs al. Maar een Don als bullebak kende ik nog niet. De Nationale Reisopera voerde die zondag ten tonele in de Schouwburg.

Op het voordoek had Ezio Toffolutti, die zowel regie, decors als kostuums ontwierp, de oogst van de Don laten aanbrengen. Leporello, Dons dienaar, zingt later hoeveel vrouwen al zijn gevallen voor des Dons verleidingskunsten; de meesten in Spanje: 1003. Zo gauw hij het toneel oprende, achterna gezeten door de nieuwste prooi (Donna Anna), wist je waarom: deze Don moet in alles groot geschapen zijn.

Bas-bariton Gidon Saks beschikt in ieder geval over een enorme gestalte waarin een stem van kolossale omvang huist. Zo poneerde hij zich de hele voorstelling: als Don Fortissimo: in stem, uiterlijk (een vette kop haar met een geonduleerd matje in de nek) en in beweging. In het kader van de Jan Cremerfeesten in Enschede kan de Reisopera de voorstelling daar omdopen in 'Ik, Don Cremer'.

Dirigent Lawrence Renes voerde, voor het eerst in de functie van chefdirigent, zijn Gelders Orkest met dezelfde krachtdadigheid door de partituur. De violen flitsten meteen al in de eerste maten van de ouverture de orkestbak uit. Overal waar van woede of opwinding sprake was, en dat is vaak in deze opera, raasde en schuimde het orkest, met als climax de donderende pauken bij de ondergang. De effecten werden duchtig versterkt door de harde akoestiek van de Utrechtse theaterzaal.

Het drama was dus niet van de lucht, maar het 'giocoso' uit Mozarts aanduiding 'dramma giocoso' oftewel 'vrolijk, schertsend' bleef volkomen onderbelicht. Die scherts had kunnen komen van Leporello. Maar die bleek in de persoon van Antonio Abete net zo'n vierkant type als zijn baas. Hij was wel goed in bekkentrekken.

Scherts had er kunnen worden uitgespeeld in de huwelijksscène rond Massetto (krachtige Marcel Boone) en Zerlina (lieflijke stem van Graziela Oddone). Het leek meer een bijeenkomst van de maffia. Ook de muzikale scherts van ritmisch tegen elkaar inspelende toneelorkestjes kwam niet tot uitdrukking omdat die ensembles in de bak zaten. Donna Anna is de vrouw die haar eer redt maar haar vader de Commendatore (Jacques Does) verliest. Elzbieta Szmytka maakte van deze doorgaans wat sullig getypeerde rol een levendig karakter: een te begeren vrouw met een levendige, maar ingehouden aard. Het geloofwaardig tegendeel van Donna Elvira, bij wie de hormonen zo opspelen dat ze zich ondanks het bedrog, toch weer voor Mijnheer De Kerel werpt. Isabelle Vernet zong en acteerde met een vette expressie alsof ze Monica Lewinsky naspeelde. Don Ottavio, de minnaar van Donna Anna (is hij nou een eitje of een karaktervol type?) werd door de Nederlander Marcel Reijans op een adelijke wijze ingevuld. Hij zong zijn beide aria's met een krachtige lyriek in zijn mooi ontwikkelde tenor.

Dit speelde zich af in stijlloze kostuums en lelijk ogende, gefiguurzaagde decors die al schommelend verschoven voor een mooi geschilderd wolkenlandschap.