Varken ontploft, Nederlandse schrijver onder de slachtoffers

recensie Klaas Treurniet: 'Ontploffend varken verwondt boer'. Contact, Amsterdam; 93 blz. - ¿ 17,90.

Zo stuurde Reuters een bericht rond onder de kop 'Ontstelde trouwgasten zien verkeerde video'. Het beschreef hoe op een bruiloft video's werden vertoond van een man die het met zijn hond deed. Een foutje. Een leuk foutje, als je zelf niet 'de 59-jarige man' bent wie het overkwam. Het bericht mist verder elke duiding. Waar het zich heeft afgespeeld, staat er niet eens in. Maar de geloofwaardigheid stijgt door de vermelding van iets triviaals als de leeftijd van de onbekende hondenliefhebber. En de echtheid komt zo op het eerste gezicht - en waarom zou je zo'n bericht twee keer lezen? - op 100% te liggen als de naam van de hond ('Ronnie') wel bekend blijkt.

Dit is een bekend voorbeeld van de nachtmerrie van de scabreuze videoot, zoals elders beschreven in boeken en boekjes over 'broodje-aap'-verhalen. Bekende griezelverhalen en nachtmerries worden op den duur werkelijkheid in berichten die niet te controleren zijn.

In Treurniets boek zijn Engeland en de Verenigde Staten de hofleveranciers van vreselijke verhalen. Maar China blijkt inmiddels een voortreffelijke derde plaats in te nemen met allerlei oncontroleerbare berichten over tot de verbeelding sprekende drama's. Want wie belt er even naar China om een verhaal te controleren, als de 'Nanfang Daily' meldt dat er een schip is aangevallen door een zwerm libellen? Als het in de 'Nanfang Daily' heeft gestaan, moet het wel zo gebeurd zijn, zeker als Reuter het bericht vervolgens wereldwijd verspreidt.

Treurniet heeft een reeks van dit soort berichten van de telex geplukt of van het beeldscherm gehaald. Wie ze zonder warm hoofd leest, moet concluderen dat hooguit een tiende de beschrijving van een mogelijke waargebeurd feit een beetje benadert. De rest is volstrekte onzin, en op z'n best 'broodje aap'.

Treurniet denkt dat hij de meeste van de door hem verzamelde verhaaltjes in geen enkele krant terug heeft gezien. Hij leest Reuters beter dan onze kranten, vrees ik.