De vergeelde foto's van Kousbroek komen tot leven

recensie Peter van Zonneveld (red.): Naar de Oost - Verhalen over vier eeuwen reizen naar Indië. Bert Bakker, Amsterdam; 220 blz. - ¿ 24,90.

Het was, schreef hij, voor iedereen die er getuige van was geweest, “een lichte plek in het geheugen, zoals een oude foto waarop de voorstelling niet herkenbaar meer is”. De werkgroep Indische Letteren besloot vorig jaar om aan het thema een symposium te wijden en zo de oude foto weer herkenbaar te maken. Dit resulteerde tevens in het boek 'Naar de Oost', waarin negen auteurs hun visie geven op een van de vele aspecten van zo'n reis.

Het is meteen een historische spiegel van de afgelopen eeuwen, want de overtocht in 1727 van de soldaat van de VOC was een gans andere dan die van een assistent-resident van het Binnenlands Bestuur in 1935 op het luxe 'zeekasteel' de 'Oranje'. Het waren - in historisch en sociaal opzicht - werelden apart!

Omdat de zeereis zo rijk geschakeerd was en zoveel unieke facetten had, sluiten de negen artikelen naadloos aan elkaar en bieden ze samen een scherp beeld van het gebeuren. Het boek geeft ook precies wat de flaptekst nogal wervend noemt “van levensgevaarlijk avontuur tot comfortabele cruise”, maar dan in een serie boeiend geschreven semi-wetenschppelijke verhalen, die aan de vergeelde foto van Kousbroek een zeer herkenbare invulling geven.