Van Mozes tot Mandela: honderd sprekers van historisch formaat

recensie Brian MacArthur (red.): The Penguin Book of Historic Speeches. Viking, Londen; geb., 503 blz. - £20.

Aanvankelijk maakt het gezelschap - aangevoerd door Mozes, Pericles, Demosthenes, Cicero, Jezus en Mohammed - nog een internationale indruk, maar in de 18e en 19e eeuw - waarvoor redacteur Brian MacArthur vier vijfde van de ruimte heeft gereserveerd - zijn het vooral Britten, Amerikanen en Ieren die demonstreren hoe vaardig een oratorisch getalenteerde enkeling de emoties van velen kon bespelen. Het hoogste woord voeren staatslieden en politici als vader en zoon Pitt, Edmund Burke, Charles James Fox, John Bright en Gladstone.

Velen van de hier vertegenwoordigde oratoren illustreren de opvatting van William Hazlitt dat een redenaar moet voortbouwen op “de ingeroeste vooroordelen van de mensheid”, om daar emotie aan toe te voegen en zo zijn gehoor te prikkelen tot actie. Boven hen uit rijst de Amerikaanse president Abraham Lincoln. Diens Gettysburg Address, een toonbeeld van nobele, onopgesmukte welsprekendheid, uitgesproken bij de inwijding van een nationale begraafplaats op een slagveld van de Amerikaanse Burgeroorlog, roemt Brian MacArthur zelfs als 'de beste korte speech sinds de Bergrede'.