In de natuur kun je bijna niet blij zijn, vindt Wiener

recensie Een beklemmend boek, 'Niet aaien' van L. H. Wiener. Beklemmend voor wie zich bij aanschaf heeft laten misleiden door de ondertitel 'De dierenverhalen'. Want Wiener is niet bepaald een Midas Dekkers, die de lezer vrolijk en zachtjes met allerlei weetjes tegen de schenen trapt. En hij is al helemaal geen Rien Poortvliet, die mens en dier in een romantische omgeving neerzet. Wiener zet vooral de mensen op hun plaats, inclusief ziczelf, en kiest bij conflicten vrijwel onvoorwaardelijk voor de dieren.

In deze verhalen uit Wieners kleine oeuvre wordt de grote lijn bepaald door teleurstelling, isolement, terneergeslagenheid, en vooral door tweedeling. Mensen tegenover dieren, slecht en onverschillig tegenover goed en onschuldig. Uitzonderingen zijn schaars: de kat die Kato, de huiskraai van de auteur, verminkt heeft, moet dat eigenlijk met de dood bekopen, maar door Wieners opwellende zachtheid ontkomt hij. Het lezen van Wiener is niet bepaald een pretje.

Voor hen die hun kennis over de natuur niet uitsluitend uit boeken en natuurfilms halen, leveren de dierenverhalen veel punten van herkenning. Zo is het heerlijk om verhalen over Zandvoort, waar Wiener zijn jeugd doorbracht, te lezen vanuit een heel ander perspectief dan dat van de modale badgast (die Wiener overigens haat, vooral de Duitse). Het dorp krijgt met terugwerkende kracht iets landelijks, er wonen echte mensen. Maar het rondlopen in de natuur is lang niet altijd zo leuk en opwindend als buitenstaanders wel denken. Maar al te vaak wekt het verdriet om wat verdwijnt of walging om wat de mens er aanricht. En daarna is er de dodelijke berusting.

In de natuur kun je bijna niet blij zijn, lijkt de auteur te zeggen. Je zoekt naar dingen waarvan je vrijwel zeker weet dat je ze weer kwijt zult raken. Wiener raakt vrijwel alles kwijt, uiteindelijk zelfs bijna zichzelf.

Van de niet-dierenverhalen is vooral 'Appendicitis' indrukwekkend. Wiener, leraar Engels, beschrijft hoe hij, op school ziek geworden, op weg naar Haarlem in Amsterdam besluit een hoer te bezoeken. “Je bent laat vandaag”, zegt ze.

Het zoeken, het dwalen, het gevecht: alles is even fraai opgeschreven.