Wolken

recensie Dit is maar een klein stukje. Het gaat over de dood, die de laatste weken wel erg gretig om zich heen maait. Ik weet wel, de dood van Ida Gerhardt, prinses Diana van Engeland en Joop van Tijn is niet erger dan die van een onbekende, die geschept wordt op de provinciale weg of, iets verder weg, sneuvelt door een kogel of een bom, maar toch. Rouwen om een getal of incident, hoe vreselijk ook, is nu eenmaal moeilijker dan om een bekende of, zoals in dit geval, drie afgeleide bekenden.

Ida houdt me het meeste bezig. Afgelopen zaterdag bezocht ik in Zeist een expositie van de schilder Jan Voerman (1857-1941). Vooral de IJsselgezichten met de altijd ergens in een hoekje dreigende wolken waren overrompelend. Ik dacht meteen aan haar gedichten. Loodzwaar waren ze volgens het ANP. Maar ik begrijp dat niet.

In Nijhoffs gedicht 'Moeder de vrouw' over de (oude) brug bij Zaltbommel en de dood, staat de moederfiguur uiteindelijk psalmzingend op het achterdek. Het beeld kwam terug, toen ik de IJssel van Jan Voerman zag en Ida daar, op een van de dijken tussen Kampen en Hattem, een plaats toedichtte. Ik dacht aan een vers uit het gedicht 'Herkenning' (1977): 't Wordt voorjaar langs de IJssel bij Veecaten./ Wolken en licht, in wisselende staten,/ scheppen een Voerman: een opalen zwerk/ dat hemels is en Hollands bovenmate.

Haar poëzie loodzwaar? Ik noem haar hemels. Haar regels? Voorafschaduwingen van het licht.