Alleen een die-hard gaat in de winter naar Antarctica

recensie Alastair Fothergill: Antarctica, leven in de vrieskou. Foto's Ben Osborne. Voorwoord David Attenborough. Bosch & Keuning, Baarn; 224 blz. - f 59,50.

Het feit dat het op Antarctica niet zelden min 70 graden Celcius is (de Noordpool wordt in het boek bijna afgeschilderd als een gerieflijk kuuroord) brengt je echter weer snel bij de les. Antarctica in de zomer is al erg, maar in de winter is het enorme continent echt uitsluitend toegankelijk voor de die-hards onder mens en dier. Van onze eigen soort durven overigens slechts 1500 per jaar de overwintering in ijskou en diepe duisternis aan, van de dieren zijn dat er heel wat meer, hoewel de meester soorten voor de winter wegvluchten. Keizerpinguïns broeden hartje winter, en dat levert een aantal van de mooiste beelden in het boek op. Ook de opnamen van de dreigende grote jagers, en van de reuzenstormvogel die zojuist zijn kop bebloed en wel uit een dode zeeolifant heeft teruggetrokken, spreken zeer tot de verbeelding.

Wat in het boek jammergenoeg niet en op televisie wel goed tot uitdrukking kwam, waren de inspanningen die de cameramensen zich moesten getroosten om hun onderwateropnamen te maken. Gelukkig voor hen was het onder het ijs vrijwel altijd warmer dan erboven. Ook het aardige gegeven dat er onbemande camera's werden gebruikt, die als robotjes vanaf het onderzoeksschip bestuurd werden om opnamen onder het ijs te maken, is in het boek nauwelijks belicht.

De tekst van het boek is boeiend, en een welkome uitdieping van de tv-uitzendingen. Echt rare dingen staan er niet in, zij het dat de schrijver (vertaler?) over de Weddell-zeehond eerst meedeelt dat het dier niet zo diep duikt, om in de volgende alinea op de proppen te komen met een duikdiepte van minstens 740 meter, en gemiddeld 200 tot 400 meter. En - opmerkelijk - zonder dat het dier last krijgt van caisson-ziekte.

Zoals het ooit een hele klus leek om op vakantie te gaan naar Ijsland, of noordelijker (we weten nu beter), zo kijkt menigeen op dit moment nog wat op tegen een reis naar Antarctica. Toch is het steeds eenvoudiger om zo'n reis te maken. Vaak enorme cruiseschepen, maar in toenemende mate ook kleinere boten, worstelen zich volgeladen met toeristen naar Antarctica. Je moet er nog wel redelijk bemiddeld voor zijn, maar alles wordt voor je geregeld, en je kunt met eigen ogen de schitterende wereld zien die dit boek ons toont.