Eerherstel voor 'ketter' Johannes Hus?

recensie “Zal de paus nog voor het jaar 2000 Johannes Hus rehabiliteren?”, luidde de vraag aan kardinaal Cassidy, de Vaticaanse topman van de oecumene. Hij bezocht in 1993 in het Duitse Bayreuth het grote congres over deze kerkhervormer uit Bohemen, die in 1415 na een bedenkelijk proces als ketter werd verbrand. De prelaat antwoordde niet rechtstreeks. In plaats daarvan onderstreepte hij het belang van wetenschappelijk onderzoek; dáár moest het materiaal vandaan komen voor een mogelijke herziening.

Het geval-Hus is rijker en gecompliceerder dan de vraag of het concilie van Konstanz een gerechtelijke moord op zijn geweten heeft. Het Hus-congres van Bayreuth was daar op z'n Duits zeer van doordrongen, getuige de ongeveer veertig voordrachten, niet alleen over het bewuste concilie en Hus' cruciale opvattingen over kerk en eucharistie, maar ook als een brede plaatsbepaling van diens leven en denken in de geschiedenis, in de politieke en geestelijke verhoudingen van het herfsttij der Middeleeuwen.

Het heeft vier jaar geduurd, maar nu is het congresboek van Bayreuth er en het ligt ook op de Vaticaanse burelen. Te laat ongetwijfeld om al voor het millennium deze taaie vruchten van wetenschap te hebben geproefd, herkauwd en verwerkt, maar ruim op tijd voor een degelijke reactie tegen het zesde eeuwfeest van Hus' dood, in 2015.

De gemiddeld geïnteresseerde zal een populair werkje over Hus verkiezen boven deze zware Duitse bundel. Maar wie nu in de kerk oppositie voert of deze met alle mogelijke middelen bestrijdt kan van de Hus-geschiedenis veel leren over zin en gevolg van almaar olie op het vuur.