'Wow, wat ben ik geëmancipeerd'

recensie “Toen wij opgroeiden was de boodschap die wij kregen volmaakt tegenstrijdig: het is het Aquariustijdperk - je mag alles doen, en moet dat eigenlijk ook doen; en je kunt daarom voor slet worden uitgemaakt.”

Naomi Wolf was tiener in het woelige San Francisco in de jaren zeventig. Moeders gingen sexy kleding dragen, stortten zich in partnerruil en lesbische relaties. Vaders lieten hun haren groeien en gingen ervandoor en porno en peepshows adverteerden in levensgroot neon naakt.

Wolf beschrijft in 'Verwarrende tijden' de seksuele ontwikkeling van haarzelf en haar vriendinnen en vult die persoonlijke verhalen aan met een literatuurstudie. Ze komt tot de conclusie dat de jaren zeventig voor meisjes weinig seksueel bevrijdend waren. Want hoe expliciet seks ook aanwezig was, de dubbele moraal bleef.

'Verwarrende tijden' is Wolfs derde boek. Na 'De Mythe van de Schoonheid' en 'Aan de slag!', waarin ze afrekent met respectievelijk het schoonheidsideaal en klaagfeministes, is nu de seksuele revolutie aan de beurt.

Het archetypische jaren-zeventigtafereel volgens Wolf (34), is een jongen met een glas bier in de ene hand en een joint in de andere, terwijl zijn vriendinnetje hem aan het pijpen is. Hij zegt: “Dit is helemaal te gek”. In het ballonnetje boven het hoofd van het meisje staat: “Wow, wat ben ik geëmancipeerd.” Wolf en haar vriendinnen hadden het gevoel dat het anders moest en kon. Technisch wisten ze alles van seks, maar emotioneel tastten ze in het duister.

De pil was er, aids nog niet. Maar onbekommerd van seks genieten, zat er zelfs bij deze generatie meiden niet in. De kaders waren zoek, geeft Wolf als verklaring. Meisjes gingen voor ze eraan toe waren (dertien, veertien jaar) met jongens naar bed, het aantal tienerzwangerschappen steeg zorgwekkend, ondanks de pil. Volgens Wolf omdat ze naarstig zochten naar een ritueel, een daad om hun vrouwelijkheid te bevestigen. Een abortus was zo geregeld en eigenlijk wel stoer, zeker in de ogen van hun vriendjes. Die opvatting ging totaal voorbij aan het verdriet van meisjes die het moesten doormaken en die vervolgens toch nog het stempel 'slet' kregen.

Om haar visie duidelijk te maken, bejubelt Wolf, die graag heilige huisjes omschopt, de preutse jaren vijftig. De regels waren in die tijd voor iedereen duidelijk: zoenen mocht, vrijen ook maar het laatste 'honk', de daad, was verboden. Ook de huidige new age-stroming ziet zij als vrouwvriendelijker dan de hippie-moraal.

Het boek leest als een avond doorzakken met goede vriendinnen, intieme verhalen uitwisselen en vooral veel roepen dat het allemaal oneerlijk verdeeld is in de wereld. De herinneringen die Wolf beschrijft zijn ontroerend, shockerend en eerlijk. Wolf had hier en daar de term 'dramatisch' af en toe mogen vervangen door 'ongemakkelijk' en vliegt soms iets te stellig kort door de bocht, maar veel van haar theorieën zijn zinnig genoeg om bij stil te staan.

Bovendien schrijft Wolf over Amerika, een preuts land waar seksualiteit vooral besproken wordt in termen van excessen. Vrouwelijke begeerte wordt geridiculiseerd in talkshows ('Ik deed het met honderd mannen') en de penis van de president was wekenlang het grootste nieuws. Nog steeds raakt een op de vier tienermeisjes in Amerika voor haar achttiende zwanger, een record vergeleken bij andere geïndustrialiseerde landen. Wolfs pleidooi voor een eerlijke en open voorlichting blijft meer dan ooit actueel. Niet alleen moeten meisjes meer leren over zichzelf, ze zouden volgens Wolf ook een verplicht lesje moeten krijgen over hele andere opvattingen over vrouwen in andere tijden en culturen. Dit boek is alvast een leerzaam lesje.