Het belang van 'terroir', zelfs voor de vliegende wijnmakers

recensie Oz Clarke's Wijnatlas; ¿129,50; Culinaire Boekenrij, Kosmos-Z & K Uitgevers.

We leven in een tijd waarin vliegende wijnmakers trachten overal een soort standaardwijn te maken, in het voorjaar op het zuidelijk halfrond, in het najaar op het noordelijk halfrond. In hun optiek maakt het niet uit waar wijn wordt gemaakt, de techniek stelt hen in staat om zich overal aan de omstandigheden aan te passen. Toch zullen ook zij moeten erkennen dat echte kwaliteitswijnen eigenlijk altijd worden gekenmerkt door hun unieke afkomst, door de Fransen zo fraai 'terroir' genoemd: de combinatie van grond, ligging op de heuvel en klimaat in combinatie met de gebruikte druivenrassen. Zelfs in Californië, een van de wijngebieden waar men altijd graag spotte met de Franse hang naar terroir, is het inzicht doorgebroken dat de plek van de wijngaard van wezenlijk belang is voor kwaliteit en karakter van de wijnen. Voor wie een goed inzicht wil krijgen in het terroir van alle wijngebieden in de wereld die maar enigszins meetellen, heeft er sinds kort een monumentaal naslagwerk bij: de onlangs in Nederlandse vertaling verschenen Oz Clarke's Wijnatlas.

Het heeft iets ironisch om deze Oz Clarke, een van de voorvechters van modern wijnmaken, een van de fans van de vliegende wijnmakers, het begrip terroir zo te zien omarmen. Maar het is natuurlijk ook moeilijk om een zo aantrekkelijke opdracht als het schrijven van deze atlas zomaar te weigeren.

Als atlas is het boek zonder meer geslaagd. De kaarten zijn fraai, duidelijk, vooral door het aanbrengen van reliëf, zodat een vrij realistisch beeld van de wijngebieden ontstaat. De kaarten waarbij de begrenzingen van de streken en de namen zijn ingetekend, zijn het duidelijkst. Waarom bij een deel van de kaarten is gekozen voor een tweede, zwart-wit kaartje met daarop de gebieden, is niet helemaal duidelijk.

Clarke heeft een prettige schrijfstijl, met een sterk persoonlijke inslag, die slechts zelden wat gekunsteld, zwaar aangezet aandoet. Veel, terechte, aandacht is er voor de 'nieuwe' wijnlanden als Australië, Nieuw-Zeeland en Californië.

De vertaling is niet meer dan redelijk, met hier en daar duidelijke zwakke plekken. Opvallend is het wat strakke, vrij letterlijke karakter. Regelmatig stoort het, soms is het gewoon fout. Het vertalen van '12 000 ha under vine' met '12 000 ha onder de wijnstok', in plaats van 'is 12 .000 ha beplant met wijnstokken' is niet juist. Burgundy wordt in het hoofdstuk over Bourgogne als Bourgogne vertaald, maar elders tref je de vertaling Bourgondië aan voor hetzelfde begrip.

Als atlas zal het een geduchte concurrent vormen voor de aloude Wijnatlas van Hugh Johnson. Oz Clarke's Atlas is onderhoudender, actueler, en de informatie wordt overzichtelijk en zakelijk gepresenteerd.