Snuffelen in de praktijkSTUDIEHUIS

recensie Praktijken uit het studiehuis, Wiel Veugelers en Henk Zijlstra (red.), Garant Apeldoorn, ISBN 5350 570 9.

Het studiehuis zal er niet probleemloos komen, blijkt uit het boek - een 'snuffelboek', zoals Clan Visser 't Hooft in haar voorwoord schrijft. Neem het hoofdstuk 'Starten met zelfstandig leren', één van de meest centrale gedachtes in de studiehuis-aanpak. Hoe maak je daar als school een begin mee?

Kracht en planning

'Zelfstandig werken' is nog iets anders dan 'zelfstandig leren'. Een leerling die zelfstandig werkt, ploegt zich op eigen kracht door opdrachten heen die vrij precies omschreven zijn: wat hij moet doen, waar en hoe. Wie zelfstandig leert, maakt z'n eigen planning en krijgt van de docent niet te gauw 'feedback'. Die leerling krijgt dus veel gelegenheid om fouten te maken en daarvan te leren.

Zelfstandig werken is al moeilijk genoeg, blijkt uit het verslag dat negen scholen in de bundel daarover doen. Telkens gaat het om duidelijk afgebakende projecten: een project voor 4 havo (op het Pieter Nieuwland College in Amsterdam) om de Romantiek niet bij elke moderne taal apart te behandelen, maar één keer - waarbij de leerlingen in groepjes moesten samenwerken. Of 4 VWO-groepen die (op het Da Vinci College in Purmerend) bij geschiedenis zelfstandig een onderzoek moesten doen naar de houding van de Nederlanders tussen 1939 en 1945. Of 4 havo-groepen die bij geschiedenis in groepjes van drie een voordracht moesten voorbereiden, zoals het Spinoza Lyceum in Amsterdam deed.

“Een van de leerlingen uit het groepje is een week ziek, de bibliotheek is net op een cruciaal uur gesloten omdat de bibliothecaris ziek is, het groepje was vergeten het toetsje te kopiëren, een passieve leerling parasiteert op de inzet van een ander: zeven groepjes, even zovele kansen dat er iets mis gaat. Hoe makkelijk was het niet om wat stof over het Midden Oosten uit het boek op te geven, klassikaal wat huiswerk te behandelen en een gemeenschappelijke toets af te nemen”, schrijft de docent geschiedenis van die laatste school.

Maar de samenstellers van de bundel laten het niet bij een opsomming van alle kleine en grote problemen die zich binnen de school voordoen wanneer die in een concreet project probeert een studiehuis te worden. De overheid moet ook eens ophouden het moeilijker te maken dan het toch al is, vinden ze. Zo zou een school die zich er inwerpt om studiehuis te worden, meer extra geld moeten krijgen. Verder zouden '450 echte studiehuis-gebouwen' geen luxe zijn. Het centraal schriftelijk examen blijft gehandhaafd en ook dat zal het zelfstandige leren blijken te belemmeren, denken Veugelers en Zijlstra.