Europees evangelie van Peter Sloterdijk: één grote statenbond

recensie Peter Sloterdijk: Europa, mocht het ooit wakker worden. Vertaling, door Hans Driessen, van 'Falls Europa erwacht'. De Arbeiderspers, Amsterdam; 86 blz. ¿ 24,90.

Twee: van 1945 tot 1989 ontbrak het Europa, gehavend door de Tweede Wereldoorlog en tussen twee supermachten ingeklemd, aan de vrijheid en de geestkracht om voor zijn historische bestemming een nieuwe vorm te vinden. De 'Europese gemeenschap' die toen ontstond, is slechts 'een absurde en lamlendige imitatie van de Verenigde Staten van Amerika'.

Drie: de ineenstorting van het communistische systeem biedt Europa wederom de kans, zich op zijn oude rol te bezinnen en die - zo adviseert Sloterdijk met klem - te overstijgen. Wat de filosoof in concreto voor ogen staat, is de vorming van 'een Grooteuropese statenbond' of - zoals eerder de Franse denker Edgar Morin opperde - 'een bond van bondsstaten'. Het verbindend principe - tevens de Europese boodschap aan de rest van de wereld - ziet Sloterdijk in het volgens hem typisch Europese geloof “dat het recht op succes op den duur alleen toebehoort aan het juiste en menswaardige”.

Als deze samenvatting veel meer vragen oproept dan ze beantwoordt, komt ze ook daarin met het boekje zelf overeen. Aan de verleiding, zijn inzichten in 1500 jaar Europese geschiedenis met gedetailleerde analyses te verdedigen, heeft Sloterdijk weerstand geboden. Ook de vraag hoe zijn recept voor het komende tijdperk toepasbaar kan worden gemaakt, valt buiten zijn profetische bestek. Maar stimulerend voor iedereen die zich Europeaan voelt, is zijn essay zeker - méér dan menige historische of politicologische verhandeling.