de Aanwinst

In zijn geboorte- en woonplaats Haarlem werd Wybrand Hendriks (1744-1831) lange tijd beschouwd als een van de beste schilders ter stede. Wat daar ook van waar is, feit is dat Hendriks tot de weinige Biedermeierschilders in Nederland behoorde, die met zijn intieme voorstellingen voor veel kijkgenot heeft gezorgd.

Van Hendriks waren tot voor kort slechts drie zelfportretten bekend -interieurs en portretten vormen hét thema waar de schilders ten tijde van de Biedermeier en het neoclassicisme zich in specialiseerden- maar daar is onlangs verandering in gekomen. Teylers Museum in Haarlem, dat net als het Frans Halsmuseum in die stad meer werken van hem heeft, kocht op een veiling in Londen een zogeheten conversatiestuk van Hendriks: een tot dan toe onbekende man die geflankeerd wordt door een vrouw. De twee zijn met elkaar in gesprek, reden waarom dit type schilderij ook wel een conversatiestuk wordt genoemd. Bij nadere bestudering bleek het om een zelfportret van Hendriks te gaan, die op het doek vergezeld wordt door zijn eerste echtgenote Agatha Ketel (ze stierf in 1802, 66 jaar oud). Voor Teylers is de vondst van het zelfportret dubbel feest: Hendriks was behalve kunstschilder geruime tijd als 'casteleyn' aan de stichting en het museum verbonden. De functie van 'casteleyn' hield meer in dan het inschenken van de glaasjes die tijdens de zittingen van het bestuur van de Teylers Stichting werden genuttigd; Hendriks was bijvoorbeeld ook conservator van Teylers kunstbezit, waardoor hij een sleutelfunctie in het Haarlemse kunstleven innam. Die drukke baan weerhield hem er niet van veelvuldig te schilderen. In Haarlem portretteerde hij talloze vertegenwoordigers van de stedelijke aristocratie en maakte daarnaast een groot aantal interieurs die ware tijdsbeelden zijn geworden.