Filmlegende Terence Stamp: Een goede acteur is onzichtbaar

recensie Achter zijn indringende blik gaat een hele wereld schuil. Veertig jaar filmgeschiedenis om precies te zijn.

Terence Stamp (60) is een Britse filmlegende, op bezoek op het Rotterdamse Filmfestival om er vanavond de Nederlandse première bij te wonen van 'The limey', Steven Soderberghs nieuwste film, waarin de oude Britse held met zijn Amerikaanse evenknie Peter Fonda een hommage brengt aan de tijd waarin het allemaal begon: 'the swinging sixties'.

Steven Soderbergh, de regisseur die met zijn debuutfilm 'Sex, lies and videotape' (1989) onmiddellijk de Gouden Palm wegsleepte in Cannes, had hem gekscherend een 'lunatic' genoemd, een acteur waar je geen grip op kunt krijgen. Het is waar. In de jaren '60 was hij de 'jeune premier' die in Peter Ustinovs 'Billy Budd' (1962) een feestelijk debuut had gemaakt en die met zijn vriend Michael Caine, eveneens afkomstig uit een Londens 'cockney'milieu, geheel in stijl de bloemetjes buiten had gezet.

Hij zou opduiken in films van Fellini en Pasolini. Hij zette een travestiet neer in 'Priscilla, queen of the desert' en op aandringen van zijn huidige vriendin zou hij dat rolletje in George Lucas' nieuwste 'Star wars' ook wel accepteren. Stamp: ,,Toen Soderbergh, een liefhebber van de Britse cinema, mijn naam eenmaal had laten vallen en scenarioschrijver Lem Dobbs de oude Ken Loachfilm 'Poor cow' (1967) had opgeduikeld, konden ze niet meer om me heen. Ik werd als het ware het cruciale ingrediënt van 'The limey'.''

Begrijpelijk is dat zeker, aangezien de boevenrol die Stamp dertig jaar geleden in 'Poor cow' speelde in feite in 'The limey' wordt gecontinueerd. Als ex-gevangene David Wilson reist hij naar Los Angels om er de dood van zijn dochter te onderzoeken. Hij komt er op het spoor van platenproducent Terry Valentine (gespeeld door Peter Fonda) en zijn wraakgevoelens nemen hoogst gevaarlijke vormen aan. Het klinkt als een doorsnee thrillerverhaal, maar de manier waarop Soderbergh door het optreden van de twee oude 'sixties'helden en een avontuurlijke vormgeving en montage een hommage brengt aan de filmexperimenten uit de jaren '60 en '70, verschaffen de film een bijzondere allure.

Stamp: ,,De manier waarop een fragment van 'Poor cow' in 'The limey' wordt gebruikt, is meesterlijk. In die film speel ik ook David Wilson, maar dan dertig jaar jonger. Het komt zo waarheidsgetrouw over, omdat Ken Loach de film indertijd in documentaire stijl had opgenomen, zonder make-up en geheel geïmproviseerd. Het is een meesterlijke vondst.''

Dat Soderbergh een hommage bracht aan het avontuurlijke filmen indertijd, vind Stamp begrijpelijk. Stamp: ,,Omdat ik al een tijdje rondloop in de filmwereld, heb ik toch cruciale veranderingen meegemaakt. Je zou kunnen zeggen dat Hollywood in de jaren zestig voor 60 procent uit kunstenaars en voor 40 procent uit boekhouders bestond. Tegenwoordig is het 10 procent kunstenaars en 90 procent boekhouders. Dat is echt een wezenlijke verandering.''

Over een totaal failliet van jaren zestigidealen wil Stamp niet spreken, maar het is duidelijk dat Soderbergh via een charismatische, maar ook hoogst opportunistische figuur als Terry Valentine wil laten zien wat er mis ging met die idealen. Stamp: ,,Je kunt je afvragen wat er met al die provo's is gebeurd. Ik heb ze in de jaren '60 in Amsterdam ontmoet. Maar wat is er nu overgebleven van hun filosofieën?''

Dat het voor Stamp ten slotte een uitdaging was om voor Soderbergh die man neer te zetten in wie verleden en toekomst samenkomen, spreekt voor zich. Stamp: ,,Een goed acteur is onzichtbaar. En ik geloof dat ik me in mijn rol als David Wilson aardig onzichtbaar heb kunnen maken. Acteurs als Gary Oldman en James Woods slagen daar vaak in. De manier waarop ze het bereiken interesseert me eigenlijk niet. Ik heb me neergelegd bij dat mysterie.''