Je eigen huisbioscoop op 800 bij 600 pixels

recensie Net als de grammofoonplaat heeft nu ook de videoband een digitale opvolger: DVD-Video. Beeld- en geluidskwaliteit zijn te vergelijken met die van de bioscoop en de zilveren schijfjes hebben net zo'n lange levensduur als cd's. Consumenten en fabrikanten lijken er klaar voor, alleen de filmindustrie stribbelt nog tegen, omdat zij DVD als geduchte concurrent voor de bioscoopfilm zien.

De afgelopen jaren hebben bedrijven als Philips en Sony er hard aan gewerkt om de videoband overbodig te maken. De nieuwste generatie (breedbeeld)-televisies is zo perfect van kwaliteit, dat je thuis je eigen bioscoop kunt inrichten, inclusief 3D-surround geluid. Alleen valt daar met videobanden niet veel van te genieten, omdat die gemaakt zijn voor tv's van tien jaar terug. Het geluid is krakkemikkig en de beeldkwaliteit laat ook vaak te wensen over, vooral als de tapes wat ouder zijn. Wie wel eens een filmpje bij de videotheek huurt, kan daarvan meepraten: het is altijd afwachten of het zonder al te veel ruis op het scherm komt.

Al in 1995 introduceerden Sony en Philips de Multimedia-CD (MMCD), een soort compact disc waarop 27 keer zoveel informatie weggeschreven kon worden als op een gewone cd. Dus in plaats van de gebruikelijke 78 minuten muziek bood die nieuwe cd ruimte voor een hele speelfilm: in breedbeeld, met dolby-geluid en met nasynchronisatie en ondertiteling in verschillende talen. In datzelfde jaar lanceerden Toshiba en mediagigant TimeWarner de Super Density-disc, die vergelijkbaar was met de MMCD. Waarschijnlijk wijzer geworden door de tien jaar eerder gevoerde strijd om de videostandaard (door VHS gewonnen) kwamen beide partijen in 1996 tot een vergelijk. Digital Video Disc werd de standaard en niet veel later werd die naam veranderd in Digital Versatile Disc, omdat Video maar een van de vele mogelijke toepassingen van het schijfje was.

De speler

Inmiddels zijn er zo'n dertig verschillende DVD-spelers in ons land te koop. Ze zijn zo plat en breed als een video, maar hebben een laatje als een cd-romspeler. De DVD-speler kan dus letterlijk de plaats gaan innemen van de ouderwetse video. En ook elke middenklasse computer wordt tegenwoordig standaard met DVD-ROM-speler geleverd. Daarmee zijn zowel cd's, cd-roms als DVD-schijfjes op de pc af te spelen. Zelfs op nieuwe Note book-computers kun je zonder problemen films vertonen en de kwaliteit is verbluffend. Geen minuscule, stroperige Quick Time-filmpjes met abominabel geluid, maar je eigen huisbioscoop op 800 bij 600 pixels. En met behulp van een extra kabeltje naar de tv is van zo'n pc een gewone DVD-speler te maken.

Behalve een hogere kwaliteit en een kleiner doosje heeft DVD-Video nog een aantal voordelen ten opzichte van banden. Zo is door- en terugspoelen niet meer nodig. Net als bij cd's kun je direct naar je favoriete scènes springen. En er is in veel gevallen keuze tussen wel of niet ondertiteld, in verschillende talen. De Europese versie van de bioscoophit The Matrix is voor liefhebbers met een simpele druk op de knop nagesynchroniseerd in het Duits.

Verder staat er op zo'n schijf vaak extra materiaal, zoals interviews met acteurs, of shots die in de uiteindelijke versie van de film niet zijn gebruikt.

Weinig titels

Wat wel opvalt, is dat de kwaliteit van de films nogal kan verschillen. Recente titels als Trainspotting en The Matrix zien er prachtig fris uit, terwijl aan Ridley Scott's Blade Runner en The Draugthman's Contract van Peter Greenaway goed te zien is dat ze meer dan vijftien jaar in het filmblik hebben gezeten voor ze werden gedigitaliseerd. Maar goed, eenmaal op schijf worden ze nooit meer ouder.

Een gemiddeld DVD'tje kost zo'n vijftig gulden, een goede speler is er al voor duizend gulden. In december publiceerde de Consumentenbond een DVD-speler-test, waar de Panasonic DVD A160 (1000 gulden) als beste koop uit de bus kwam. De apparaten zijn dus niet spotgoedkoop, maar wel betaalbaar voor velen. En die prijzen zullen de komende tijd alleen nog maar zakken.

Het enige nadeel van DVD-Video is het geringe aantal titels. Voor Nederland zijn dat er maar een paar honderd - een schijntje vergeleken bij wat er allemaal op video is uitgebracht. Die titelschaarste is te wijten aan het geringe enthousiasme van de filmindustrie. De producenten vrezen dat door DVD de bioscopen leeg blijven. Maar wachten met uitbrengen op DVD tot een film uit roulatie is, levert ook weinig op want wereldwijd duurt dat zelfs voor een slechte film behoorlijk lang. Filmkopieën zijn duur en daarom worden er van elke film maar een beperkt aantal gemaakt, die vervolgens op tournee gaan. Zo komen Amerikaanse films eerst in de VS uit en als ze daar hun geld hebben opgebracht, gaan de kopieën naar Europa. Pas daarna zijn de armere delen van de wereld aan de beurt, die voor een prikje de oude, afgeleefde kopieën kunnen krijgen.

Regiocodes

Om toch redelijk recente films op DVD uit te kunnen brengen werd er een systeem bedacht waarin de wereld is opgedeeld in zes regio's. Amerikaanse films komen het eerste uit op DVD regiocode 1 (VS), daarna op 2 (Europa) om uiteindelijk als laatste op regiocode 6 (China) te verschijnen. Wie in Europa een DVD-speler koopt, kan daar alleen DVD's met regiocode 2 mee afspelen. Zo heeft elke regio zijn eigen DVD's en spelers, waardoor films langer in de bioscoop blijven.

Door dit nogal geforceerde systeem blijft het aanbod van titels beperkt. In ons land zijn nog geen vierhonderd films met regiocode 2 te koop, terwijl in Amerika al enkele duizenden titels in omloop zijn. Daarom worden de regiocodes op grote schaal ontdoken. Niet alleen door de consument, maar ook door importeurs van DVD's en spelers. De meeste winkels die DVD's verkopen hebben een bak met regiocode 1 en een met code 2, wat illegaal is, maar tot nu toe wordt gedoogd. En importeurs van DVD-spelers slopen gewoon de beveiliging eruit om het product dat ze verkopen een stuk aantrekkelijker te maken. Ook op internet staan bedrijven die gespecialiseerd zijn in het 'opvoeren' van de DVD-speler. Twee daarvan zijn www.elvic.nl en www.rodisc.nl.

Voorlopig wordt er niet veel gedaan aan deze sociaal geaccepteerde vorm van piraterij omdat het uberhaupt nog niet duidelijk is of het systeem van regiocodes zelf wel helemaal legaal is. Het zou wel eens in strijd kunnen zijn met de Europese regelgeving. De winkels liggen vol met code-1-DVD's en er is zelfs nog geen proefproces geweest.

Naar verwachting zal het regiocodesysteem in de toekomst op de helling gaan, als ook de films voor de bioscoop gedigitaliseerd worden aangeleverd. Dan kan een film overal ter wereld gelijktijdig worden uitgebracht.