Weills luie zangstijl goed getypeerd

recensie De Zweedse mezzosopraan Anne Sofie von Otter zong woensdagavond in het Amsterdamse Concertgebouw een afwisselend en bijzonder geslaagd Weill-programma. Zij was de eerste echte diva in het Vocaal Festival dat dinsdagavond werd geopend met een optreden van de Oezbeekse popzangeres Yulduz Usmanova. In de grote en kleine zaal van het Concertgebouw kan de liefhebber de gehele maand terecht voor meer dan vijftig concerten waarin op een of andere manier de menselijke stem centraal staat.

Het Vocaal Festival was het gevolg van een gat in de programmering van het Concertgebouw. Het Koninklijk Concertgebouworkest is de hele maand op tournee en het Nederlands Philharmonisch Orkest zit in februari op volle sterkte in het Muziektheater voor Wagners 'Die Meistersinger von Nurnberg'.

Twee jaar geleden werd het idee geboren om die orkest- en concert-lacune op te vullen met een festival ,,waarbij zowat alle genres van vocale muziek die in het Concertgebouw tot hun recht komen de revue passeren.' Aldus Concertgebouw-directeur Martijn Sanders, die samen met Anneke Hogestijn, programmeur van de kleine zaal, verantwoordelijk is voor het festival.

Een festival eerder gebaseerd op toevalligheid dan op artistieke noodzaak. Veel van de concerten zijn ondergebracht in abonnementen die in andere seizoenen ook bijzondere zangers presenteren, zoals de series Grote Solisten, Coryfeeën in het Concertgebouw, Grote Symfonische Werken en Tijdgenoten.

Met wat soepelheid hadden zelfs twee Matinees op de vrije zaterdag van deze maand in het festival opgenomen kunnen worden: Janáceks opera 'De zaak Makropulos' met diva Gabriela Benackova in de hoofdrol, gedirigeerd door Edo de Waart (5 februari) en Poulencs 'Stabat Mater' met sopraan Amanda Roocroft en het Groot Omroepkoor onder leiding van Simon Rattle (12 februari).

Anne Sofie von Otter werd woensdagavond begeleid door de Deutsche Kammerphilharmonie Bremen onder leiding van Joseph Swensen. In de wat bizarre programmering speelde het orkest voor de pauze de ouverture tot Mozarts 'Don Giovanni' en de strijkorkestversie van Schonbergs 'Verklürte Nacht'. Goede uitvoeringen, maar niet opzienbarend. Dat werd het wel toen Von Otter na de pauze begon met Kurt Weills ballet chanté 'Die sieben Todsünden'. Weill staat dit jaar extra in de belangstelling omdat hij honderd geworden zou zijn; bovendien wordt herdacht dat hij vijftig jaar geleden overleed.

'Die sieben Todsünden' uit 1933 is gezet op een tekst van Bertolt Brecht en behandelt de reis van Anna I en Anna II door zeven Amerikaanse steden. Anna I (voor het eerst gezongen door Lotte Lenya) is de zangeres, Anna II (voor het eerst gedanst door Tilly Losch) de danseres, maar direct aan het begin zingt Anna I al 'wir sind eigentlich nicht zwei Personen, sondern nur eine einzige'.

De tocht van beide Anna's wordt becommentarieerd door Die Familie, een vocaal ensemble van twee tenoren, een bariton en een bas; die laatste is de moeder van de Anna's. Een ironisch stuk dus met een moraal waarin de zeven hoofdzonden aan bod komen. Von Otter zong de originele hoge sopraan-versie en niet de latere transpositie die Weill voor zijn vrouw Lotte Lenya maakte omdat zij de partij te hoog vond. Von Otter kon daardoor de hele tijd blijven zingen en hoefde geen trucjes uit te halen met borstregister. Een prachtige uitvoering waarin Von Otter die heerlijke luie zangstijl van Weill goed wist te typeren. Daar waar het fel moest zijn, zoals in het deel 'Stolz' zong Von Otter echter venijnig zonder karikaturaal te worden. In sommige muzikale intermezzi stond de zangeres te wiegen of te swingen en hief daarmee het gemis aan een dansende Anna II op. Orkest, vocaal kwartet en dirigent Swensen deden op hoog niveau mee.

Na de 'Todsünden' nam Von Otter de microfoon en zong songs uit de Weill-musicals 'Lady in the Dark' en 'One Touch of Venus'. Door gebrek aan ervaring met microfoon-zingen of door een verkeerde afstelling van de installatie was het vreemd genoeg nu moeilijker om Von Otter te volgen in haar subtiele stemkleuren en tekstinterpretatie. Als toegiften zong de luid bejubelde mezzo met pianobegeleiding de 'Berlin im Licht'-song en het Franse chanson 'Je ne t'aime pas'. Meesterlijk!