Koos Terpstra in Groningen

opinie In recordtijd, tot eind mei, veertien kortlopende voorstellingen van jonge en relatief onbekende toneelmakers presenteren, om de twee weken een ander: dat is het visitekaartje van Koos Terpstra (1955) als kersvers artistiek leider van Noord Nederlands Toneel.

MF2000 (Machinefabriek 2000) heet de theatermarathon. Terpstra zelf bijt deze week het spits af met zijn regie van 'Wachten op Godot' van Samuel Beckett, gespeeld door vier cabaretiers. ,,Een avontuur'', noemt hij het project, ,,waarmee ik eigenlijk heel veel dingetjes wil bereiken. Toen ik in Groningen kwam had mijn voorganger Evert de Jager het hele lopende seizoen al volgepland. Er was dus weinig ruimte om te laten zien wat ik wil. Met dit project kan ik laten zien dat ik nog iets anders met een gezelschap wil dan alleen grote en kleine zaal-producties. Ik kan er meteen de flexibiliteit van het bedrijf mee toetsen, in hoeverre het mee kan gaan in onverwachte plannen.''

,,MF2000 is ook een prachtgelegenheid te bekijken met welke makers ik straks wat wil gaan doen -we kunnen zo een beetje aan elkaar wennen- en verder hoop ik dat er twee à drie voorstellingen uitrollen, die op het repertoire gezet kunnen worden. Ik wil absoluut met repertoire gaan werken. Elf van de veertien voorstellingen spelen in De Machinefabriek. Ik vind het belangrijk dat die bekender wordt als theatergebouw. Tot nu was het voornamelijk als repetitieruimte in gebruik en hooguit twee of drie maanden per seizoen als theater. Dat wil ik veranderen. Het is een hartstikke mooi gebouw, waar altijd iets te zien moet zijn. Met de schouwburg hebben we dan een grote en een kleine zaal. Die combinatie is heerlijk. Je kunt er alle kanten mee op.''

,,Groningen heeft als universiteitsstad een ongelooflijk goed publiek. Het is heel prettig spelen hier. Dat je er betrekkelijk geïsoleerd van de randstad zit -anderhalf uur met de auto is toch niet ver- is ook de kracht: je kunt er werken zonder dat iedereen je op de nek zit. Voor het komende Kunstenplan heb ik gesteld, dat ik in vier jaar wil komen tot de vorming van een ensemble van zo'n tien mensen, die ook in Groningen zijn geïnteresseerd. Het moet een combinatie worden van verschillende humeuren en leeftijden. In Groningen komen wonen is handiger, maar geen eis. Daar wordt een groep echt niet beter van. Gerepeteerd, dus geworteld, wordt hier wel.''

Met het idee om 'Wachten op Godot' door cabaretiers te laten spelen liep Terpstra al lang rond. Naast zijn toneelwerk is hij ook actief in de cabaretwereld, onder andere als regisseur van het duo Lebbis en Jansen. Het is zijn ambitie die disciplines dichter bij elkaar te brengen: ,,Net als in Shakespeare's tijd, toen toneel veel meer was dan toneel alleen, een combinatie van toneel, operette, cabaret, stand-up comedy, musical en noem maar op. Dat is later allemaal in blokjes opgedeeld. Dat wil ik gewoon terugveroveren en daarmee ook het publiek, dat wel voor cabaret of musical de deur uit komt, voor toneel winnen.''

Met de gelegenheidsformatie Peter Heerschop en Viggo Waas (NUHR), Hans Riemens (vh De Types) en Justus van Oel heeft hij maar twee weken gerepeteerd, een begrensde voorbereidingsperiode die voor alle makers geldt: ,,Niet nadenken, maar gewoon doen wat je wilt doen, heb ik gezegd. Te vaak gebeurt, dat je verandert en schaaft tot je niet meer weet wat je oorspronkelijk wilde.'' De laatste doorloop op de dag voor de première van 'Wachten op Godot' vindt aan tafel plaats. ,,Geen stiltes, vooral niet toneelspelen'', zegt Terpstra. De zinnen vliegen als pingpongballetjes door de lucht. Uit de mond van de in timing getrainde cabaretiers klinken Becketts absurde dialogen als een oer-Hollandse crosstalk van Snip & Snap. ,,Acteurs neigen veel meer naar tekstanalyse'', zegt Terpstra, ,,cabaretiers dóen de tekst gewoon en dan merk je hoe geestig Beckett eigenlijk is. Het is pure intuïtie in plaats van psychologisch invullen en dan wordt het stuk vanzelf helder. Ik heb daar veel plezier in.''

,,Volgend jaar ga ik met ditzelfde groepje plus iets van tien dansers, twintig figuranten en tien muzikanten de 'Driestuiversopera' doen. Brecht wordt daar beslist beter van. En teksten van de controversiële nachtclubkomiek Lenny Bruce wil ik dan doen met het liefst bijvoorbeeld iemand als stand-up comedian Raoul Heertje. Dat soort koppelingen moet het leven en de vitaliteit in het toneel terugbrengen. Ik wil kijken of we op die manier kunnen zorgen als gezelschap niet vast te lopen.''