Geplaagd door boze geesten

recensie Hoewel 'The sixth sense' vandaag zijn officiële première beleeft, zal het weinigen zijn ontgaan dat de film onder het mom van een avantpremière al een aantal weken in enkele Nederlandse bioscopen was te zien.

Die vervroegde uitbreng heeft alles te maken met de succesvolle ontvangst in Amerika. Zowel het publiek als de filmkritiek verkeerde in een jubelstemming en de relatief onbekende regisseur M. Night Shyamalan, een 28-jarige Amerikaan van Indiase afkomst, wist zelfs de tweede plaats in de jaarlijkse boxoffice-lijst te bereiken, daarbij uiteindelijk alleen voorbijgestreefd door George Lucas die met zijn slimme marketing-project 'Star wars' weinig verrassend de eerste plaats behaalde.

In het geval van 'The sixth sense' is een zekere opwinding wel op zijn plaats. Bruce Willis heeft voor de gelegenheid een net pak aangetrokken en zijn haar een beetje laten groeien, zodat het zorgvuldig opzij kon worden gekamd. Zijn spel als de toegewijde kinderpsycholoog Malcolm Crowe is even verzorgd en heeft in combinatie met het indrukwekkende optreden van zijn elfjarige tegenspeler Haley Joel Osment zelfs een overtuigende diepgang. Toch komt het opwindende samenspel niet helemaal uit de lucht vallen. In 'Mercury rising' werd Bruce Willis als getourmenteerde FBI-agent al eens gekoppeld aan een negenjarig autistisch jongetje met bijzondere gaven (gespeeld door Miko Hughes) en dat leverde -mede dankzij de aandachtige acteursregie van Harold Becker- eveneens sterke vertolkingen op. Shyamalan borduurt in zekere zin voort op deze succesvolle combinatie en het is zelfs alsof zijn acteurs per scène alleen maar groeien.

In het weldadig sinistere verhaal, dat door Shyamalan zelf werd geschreven, zien we hoe de gevierde kinderpsycholoog en diens toegenegen echtgenote (Olivia Williams) worden geconfronteerd met een voormalige patiënt die danig in de war is en die hem met een pistool in de aanslag juist het grote falen voor de voeten werpt. Wanneer zich enige tijd later een nieuw patiëntje aandient in de persoon van de achtjarige Cole, zet de psycholoog als reactie op het beangstigende voorval alles op alles om hem te helpen. Tegen de achtergrond van een door Tak Fujimoto sfeervol in beeld gebracht Philadelphia wordt de voorzichtige toenadering tussen psycholoog en patiënt uitgewerkt. Daarbij is het vooral het fascinerende spel van de kleine Haley Joel Osment dat je totaal gebiologeerd houdt. Als een rasacteur weet hij zijn breekbare voorkomen uit te buiten, zonder daarbij in gemakkelijke sentimenten te vervallen. In heel zijn wezen is hij dat fijngevoelige jongetje dat gehuld in de kleren van zijn overleden vader (vandaar ook die enorme bril op zijn neus) doodsangsten uitstaat, die voor zijn omgeving nauwelijks te bevatten zijn. Met name zijn moeder (een mooie rol van de Australische Toni Collette, bekend van 'Muriel's wedding') moet haar uiterste best doen om geduldig te blijven. In de grote finale heeft Shyamalan dan nog een overrompelende wending in petto die hier per se geheim moet blijven, maar die al het voorgaande plots een totaal andere betekenis geeft.

Hoewel Shyamalan met een piepklein rolletje als Indiase arts en met een oplichtend glas melk (een verwijzing naar 'Suspicion') een ode brengt aan Hitchcock, beroept hij zich niet op diens beroemde suspense, waarbij de kijker het personage altijd een stapje voor was, maar op een duivelse clou die weliswaar meer vragen oproept dan beantwoordt, maar die ook groot effect sorteert.