de Aanwinst

Een met veel stemmig zwart en grijs omhulde man houdt een portret vast dat in tegenstelling tot de man zelf in levendige kleuren is geschilderd.

De wat vreemd aandoende scène met de titel 'L'Attitude des Apparences' (de houding van de verschijningen) werd in 1928 geschilderd door de Belgische magisch-realist en surrealist Marc Eemans. Getrouw aan zijn liefde voor magisch-realisten heeft het Museum van Moderne Kunst in Arnhem het doek op een veiling bij Sotheby's aangeschaft. Eemans (1907-1998) is tegenwoordig niet de bekendste van de Belgische schilders, zijn werk is zelfs in het vergeetboek geraakt. Zijn sympathie voor het extreem-rechtse ideeëngoed in de jaren '30 en de daaropvolgende collaboratie met de Duitse bezetter werd hem in België zwaar aangerekend. Voor het Arnhemse museum is hij evenwel een interessante schilder, omdat zijn werk een schakel vormt tussen het Vlaamse magisch realisme en surrealisme en de daaraan verwante stromingen in Nederland tijdens het interbellum. In Arnhem zijn die vertegenwoordigd in de vorm van schilderijen van onder anderen Carel Willink, Raoul Hynckes (ook een Belg) en Pyke Koch. In Nederland heeft Eemans grote invloed gehad op de surrealist Jopie Moesman, onder meer in de wijze waarop hij met een gegeven als zwaartekracht omging en het vervreemdende effect van vleeskleurige sculpturen. Moesman heeft werk van Eemans waarschijnlijk voor het eerst 'in het echt' gezien in het Stedelijk Museum in Amsterdam, waar in 1930 de eerste tentoonstelling van het internationale surrealisme te zien was. Werk van Eemans hing daar naast dat van Francis Picabia, René Magritte, Max Ernst en Giorgio de Chirico. Tot dan toe kenden de Nederlandse magisch realisten Eemans wel van zijn bijdragen aan het maandblad 'Revue mensuelle illustrée de l'esprit moderne' dat een gretig onthaal vond bij schilders als Willink, Koch en Kor Postma. Tegenwoordig hebben deze (overleden) schilders nog altijd invloed op jonge fijnschilders. Eemans, die hen allemaal overleefde, zocht na de oorlog het isolement. Eén keer kwam hij uit zijn verstophoekje te voorschijn. In 1984 publiceerde hij het rancuneuze boek 'De laatste surrealist'.