Hoe een aardige jongen zich in Indië langzaam gaat misdragen

recensie Toen ik 'Briefsnippers in de kali' kreeg toegestuurd dacht ik: ,,Nee toch, niet weer het zoveelste weinigzeggende soldatenboek van een oud Indië-veteraan.'

Maar de vorm alleen al was afwijkend van het gewone patroon; allemaal korte schetsjes -tien, twaalf regels- over de feiten die zo kenmerkend zijn voor het soldatenleven. Zo noteert Spanninks over de overtocht per troepentransportschip: ,,Zitten of liggen te zweten op de slaaprekken, of zomaar balorig op de vloer. Ondefinieerbaar is de stank in het bloedhete ruim. Brievan naar Holland worden korter en worden zonder enthousiasme geschreven.' Maar juist door die wat aarzelende, beeldende schetsjes over bijvoorbeeld het eerste vuurcontact, of het maken van krijgsgevangenen, ervaar je als lezer hoe het gif van het kwaad als het ware langzaam naar binnen sijpelt en een aardige Brabantse burgerjongen pleger wordt van wat wij nu noemen misdaden tegen de menselijkheid.

Ergens schrijft hij: ,,De nieuwelingen wachten op wat onherroepelijk nadert en wat niemand wil.' Een kernzin van het boek, lijkt mij. Een ding is spijtig. De schrijver weet die ingehouden, zuivere toon niet blijvend vast te houden want in de laatste hoofdstukken rollen er nog wat clichés over de pagina's. Desondanks is het een prachtboek omdat het zo trefzeker laat zien hoe dun de grens was/is tussen daders en slachtoffers.