'Als slechtziende heb ik liever een gevulde koek'

recensie Het lijkt een ouderwetse bandrecorder. Zo'n platte zwarte zware. Maar het apparaat dat tijdens de ZieZo Beurs voor blinden en slechtzienden wordt tentoongesteld, is het nieuwste van het nieuwste: de 'Plextalk' waarmee een cd-rom met gecomprimeerd geluid kan worden afgespeeld. Zo'n vijftig uur aan boeken past erop. ,,Nooit meer eindeloos cassettebandjes doorspoelen!''

Het apparaat is een van de nieuwigheden die te ontdekken zijn op de ZieZo Beurs die tot vandaag in Nieuwegein wordt gehouden. In een rustige hal met brede gangpaden presenteren bedrijven producten voor slechtzienden en blinden. Op de tapijtvloer is een route van rubberband geplakt. Overal zijn de folders, en soms ook het naamkaartje van de standhouder, in braille verkrijgbaar.

Alva is de Nederlandse distributeur van de 'Plextalk' en de (wat hippere) 'Victor'. Voorzichtig bedient de slechtziende meneer Van Doorn (73) de grote lichtgele knoppen van de 'Plextalk'. ,,Prachtig, dit wordt de toekomst. Eindelijk hoef je niet meer eindeloos te spoelen, als je een boek of een cursus wilt afluisteren.'' ,,In Scandinavië lopen ze twee jaar voor'', vertelt een verkoper. ,,Daar hebben ze nu zo'n 1500 titels op cd-rom; tijdschriften, studieboeken, van alles.'' In Nederland loopt nog steeds een proef. J.van der Veldt van de 'Anders Lezen Bibliotheken' (voorheen blindenbibliotheken) noemt de cd-rom-speler 'veelbelovend'. ,,Dit verlost de bibliotheken ook van opslagproblemen. Voortaan past op één cd-rom waar we nu zes cassettes voor nodig hebben.''

Het bedrijf Tieman presenteert een nieuwe loep waarbij de gebruiker niet meer aan allerlei knoppen hoeft te rommelen om de grootte en scherpte in te stellen. Dat gebeurt voortaan met grote, zachte druktoetsen. ,,Mooi hoor'', meent meneer Van Doorn, ,,maar ik blijf zo'n groot apparaat onhandig vinden. Ik heb er bijna een extra tafel voor nodig. En als ik de krant wil lezen, moet ik die eerst helemaal dubbelvouwen voordat ik hem eronder krijg.''

Daar heeft Tieman een oplossing voor, zo blijkt. Op een van de tafels staat een soort extra hoge computermuis. Wanneer de gebruiker de dikke muis over een stuk tekst beweegt, verschijnen de letters vergroot op een prachtig plat schermpje. Met een wieltje aan de zijkant van de muis kan de gebruiker de juiste vergroting instellen en het beeld aanpassen aan de papiersoort (krantenpapier geeft een slecht contrast). ,,Dit kan ik makkelijk meenemen in een tas'', zegt meneer Van Doorn. ,,Nu kan ik dingen bij bijvoorbeeld de notaris vaak niet lezen.'' Een ander apparaat brengt de letters vergroot op een gewoon televisiescherm. Dat beeld bibbert te veel, meent Van Doorn. ,,Al is het wel handig als je voor je werk naar het buitenland moet'', zegt een andere bezoeker. ,,Dan plug je die loep gewoon bij de televisie op je hotelkamer in.''

Verder toont een aantal bedrijven computeraanpassingen voor slechtzienden en blinden. Het gaat bijvoorbeeld om reusachtige beeldschermen van zo'n 21inch, om software-programma's waarmee je letters tot enorme omvang kan vergroten of waarmee je een vriendelijke Amerikaanse mannenstem uit je computer tovert die precies vertelt wat er op het scherm gebeurt. Volgens Alva is bij hun nieuwste systeem een beeldscherm zelfs niet meer nodig om Microsoft-programma's te kunnen gebruiken. Een braille-leesregel en een elektronische stem geven de gebruiker alle informatie.

Van slechtziende kennissen had meneer Van Doorn al gehoord over een 'zelfinstellende bril'. Ergra Low Vision heeft het apparaat. Een vriendelijke jongeman informeert eerst wat er precies mis is met de ogen van Van Doorn en waarschuwt dat het lang niet voor iedereen helpt. Toch wil meneer Van Doorn het even proberen. De 'zelfinstellende bril' (ABL Autofocus Magnifying Glasses) bestaat uit een brede verstelbare hoofdband met een stevig snoer. Voorop is een soort verrekijkertje gemonteerd. ,,Wat een toeter op mijn hoofd, hè'', roept Van Doorn uit. ,,De bewegingsvrijheid is niet optimaal'', erkent de verkoper. Helaas, voor deze ogen kan de zelfwerkende bril weinig uitrichten.

Verder zijn op de beurs de gebruikelijke handige hulpmiddelen te vinden: landkaarten in reliëf, sprekende horloges, rood-witte herkenningsstokken (die in prijs variëren van fl42,50 tot fl297,50 ), enorme scrabble-borden en allerlei aangepast keukengerei. Opmerkelijk is wel een stand waarin allemaal stoeptegels met dikke noppen liggen. ,,Klanktegels'', legt meneer Grahmbeek van TG Lining in Amstelveen uit. Meneer Van Doorn geeft eens een ferme tik met zijn herkenningsstokje op de tegel. Een korte, heldere echo klinkt. Het principe is eenvoudig, legt Grahmbeek uit. Het bedrijf monteert een iets bollend, metalen vierkant dat is voorzien van licht gekleurde anti-slip verf op een gewone stoeptegel. ,,De oude, rubberen tegels die mensen wel kennen van oversteekplaatsen, worden glad als het regent. Als er auto's overheen rijden, raken ze wat los. Bovendien zijn ze in zwarte uitvoering slecht te zien.'' Begin volgende maand begint in de gemeente Olst een proefproject met de klanktegels.

,,Er staan nog veel van die bekende beeldschermen enzo'', zegt meneer Van Doorn na afloop. ,,Maar vooral die cd-rom-speler vind ik erg veelbelovend. En de klanktegels natuurlijk. Aardig ook dat je gratis een kopje koffie krijgt van Zie Zo. Wel een beetje jammer dat ze alleen appelgebak hebben. Dat eet zo lastig, zeker als je moet staan. Als slechtziende heb ik liever een gevulde koek.''