Smashing Pumpkins keren terug naar gitaargeweld

recensie ,,We brengen de revolutie, laat ons jullie oren binnenwandelen'', zei de kaalgeschoren Billy Corgan van de Smashing Pumpkins maandag in het Utrechtse Vredenburg. Maar de zanger en gitarist had niet voor niets zijn laarzen blinkend zwart gepoetst en de lange veters strak aangesnoerd. Muzikaal werd er namelijk niet gewandeld maar gemarcheerd: de scherpe gitaren zijn teruggekeerd in het geluid van de band uit Chicago.

Corgan kon het maar niet begrijpen. De cd 'Adore' ('98) was volgens hem melodieuzer en muzikaal sterker dan de hardere en succesvolle voorganger 'Mellon Collie and the infinite sadness' ('95). Maar toch viel de verkoop ervan tegen en morde het publiek om al die onverwachte ingetogenheid.

,,Verzoeknummers spelen we nooit, dat weten jullie toch'', sprak Corgan maandag een fan bestraffend toe. De Smashing Pumpkins maakten zelf uit wat ze speelden. Toch leken ze sinds 'Adore' naar de kritische achterban te hebben geluisterd. In het eerste uur waren veel nummers van het op 28 februari te verschijnen album 'Machina / the machine of God' te horen. Op enkele rustiger momenten na klonk er de vertrouwde mix van noise, gitaarpop en hardrock, zoals 'Heavy metal machine', met op bas en drum ritmes die soms verrassend richting jazz gleden. Ondertussen zocht Corgans snijdende stem het schrale uiterste.

Het publiek leek druk crowdsurfend tevreden met dit steviger werk, al moest gitarist James Iha zich wel verontschuldigen voor de onbekendheid van al die nummers. Een goedmakertje was wel op z'n plek, en dus bracht de band -gezeten op 'ongemakkelijke Zweedse krukjes'- een semi-akoestische set met bekendere songs, waarvoor zelfs drummer Jimmy Chamberlin, terug na drie jaar afwezigheid, een gitaar pakte. Rustig maar dwingend uitgevoerde nummers als '1979' en 'The tale of Dusty and Pistol Pete' toonden aan dat de Smashing Pumpkins ook zonder gitaargeweld puur op basis van melodieën en muzikale kracht indruk kunnen maken.

Met nog enkele toegiften, waaronder een eigenaardige Chicago-blues als ode aan Iha en de hitsong 'Tonight', kwam het concert op ruim twee uur uur zuivere speeltijd. Dat was verrassend, vooral omdat het tot maandagmiddag twijfelachtig was of het enige concert van de Pumpkins in Nederland zou doorgaan. Vorige week werden namelijk wegens stemproblemen van Corgan andere concerten in de Europese tournee afgelast. Bovendien waren er geruchten over het uiteengaan van de band, omdat eenling Corgan zich op andere zaken zou willen richten.

Maar hoewel Iha na consumptie van een 'slechte eend' een voedselvergiftiging had opgelopen en bassiste Melissa auf der Mauer -afkomstig van de band Hole van Courtney Love en opvolger van D'Arcy Wretzky- een lichte griep had, ging de band onder aanvoering van Corgan voluit. Daardoor werd het steeds pijnlijker te moeten horen hoe de zanger -soms krijsend als een speenvarken- zijn stem oprekte en bijna aan flarden scheurde.

,,Waarom beginnen jullie niet zelf een band? Jullie rocken zoveel meer dan wij doen'', verwoordde Iha de lichte afstand die de afgelopen jaren tussen publiek en band is gegroeid. Ook de lengte van het concert en Corgans langdurige dankbetoon aan het publiek in vol zaallicht gaf het optreden iets van een afscheidsconcert. Maar de zanger stelde mogelijk verontruste fans gerust met de belofte later dit jaar voor meer concerten terug te komen.