Bosbrand

Nog op vakantie naar Kalimantan? Doe het dan nog wel dit jaar. Volgend jaar ligt El Niño op de loer. En dat betekent: onbeheersbare bosbrand.

Dat hadden ze dus niet hoeven doen. We weten namelijk allemaal hoe die bosbranden ontstaan. Bosbranden zijn, net als zielige zeehondjes en 'mijn lieve cavia' populaire onderwerpen voor de spreekbeurt op de basisschool. Het is dus vooral verveling die toeslaat als je weer een wetenschapper hoort verklaren hoe onzalig de mens is. In 'Noorderlicht' komen de logische, maar nog steeds interessante vragen evenmin aan bod. Waarom treden die Indonesische autoriteiten niet op tegen de brandstichters? Waarom leert niemand die boeren hoe ze echt goed kunnen boeren? Wie treedt er op tegen de commerciële houtkap?

Is 'Noorderlicht'-kijken dan alleen tijdverspilling? Dat ook weer niet. Niet alles komt op de basisschool aan bod. Het is bijvoorbeeld toch aardig om te weten dat tropische regenwouden eigenlijk hun eigen brandweer zijn. De vochtigheid is extreem hoog (tot 95 procent). Verder is de temperatuur onder het dikke bladerdek 15 tot 20 graden en de windsnelheid laag. Om dat goed te laten branden, is dus wel wat nodig. Veel ontsluitingswegen van het oerwoud bijvoorbeeld, handig voor de toevoer van zuurstofrijke lucht.

Maar als dat woud eenmaal brandt, zijn de gevolgen ook op langere termijn rampzalig. De branden die Kalimantan in 1997 en 1998 beroofden van liefst 80000 vierkante kilometer regenwoud (,,Een gebied zo groot als Zwiterland'') zijn dus de opmaat voor nog heftiger branden. Waar het oude oerwoud verdween, groeien weliswaar nieuwe bomen en planten, maar het uitgebalanceerde ecosysteem is weg. Het dikke bladerdek ontbreekt. De vochtigheidsgraad is gedaald tot vijftig procent en de wind heeft vrij spel. ,,Als El Niño in 2001/2002 weer van zich doet spreken'', zegt dus de Indonesische deskundige Banbanb Saharjo, ,,zal er weer brand uitbreken''. En die zal het resterend regenwoud, inmiddels beter ontsloten, verder aanvreten. Zo blijft er, stukje bij beetje, steeds minder over van een gebied waar veertig jaar geleden een beschaafd mens niets te zoeken had.