Geboren moslims in de leer bij westerse bekeerlingen

recensie Nu de westerse samenleving multicultureler wordt, komt er meer belangstelling voor de islam, deze door allochtonen geïmporteerde inmiddels tweede godsdienst hier. De belangstelling ervoor groeit. Ook autochtonen gaan ernaar over en vormen in Nederland en België naar schatting bijna één procent van de moslims. Wat zijn hun ervaringen? Wat is hun betekenis voor de islam in het Westen? Ton Crijnen, redacteur van Trouw, stelde een interessant boekje samen met 'Veertien portretten van nieuwe Nederlandse en Vlaamse moslims'.

Het is interessant om uit de mond van Nederlanders en Belgen zoveel over de islam te horen. Om te zien op wat voor verschillende manieren men islamiet kan zijn; hoe velen met soefisme, de mystieke tak van de islam, bezig zijn. Hoewel het merendeel van de geïnterviewden met de islam in aanraking kwam door een relatie, benadrukken allen dat ze zich niet gedwongen voelden, maar dat de overgang naar de islam hun eigen keuze was. Ook na een scheiding bleef men moslim.

Bijna allemaal ondervonden ze problemen met ouders en andere familieleden. Sommigen moesten flink opboksen tegen een vijandige omgeving. Maar ook degenen die daarvan minder last hadden, merkten hoe lastig het is aan de eisen van de islam te voldoen in een andere culturele omgeving. Algemene trek van deze bekeerlingen is dat ze al op jonge leeftijd moeite hadden met de eigen kerk en vooral de geloofsdogma's.

Elf van de veertien geïnterviewden waren voorheen rooms-katholiek. Of dit toeval is, een gevolg van selectie door de auteur of iets zegt over de achtergrond van nieuwe moslims, is mij niet duidelijk. Dat de islam zo'n eenvoudige en duidelijke godsdienst is, zonder ingewikkelde dogma's, wordt vaak gezegd. Een godsdienst die de nadruk legt op de eigen verantwoordelijkheid. Sommigen bij wie in hun jeugd en in hun persoonlijke groei iets mis is gegaan, vinden in de islam steun in hun religieuze en psychische eenzaamheid. Soms lopen religieuze en psychische groei door elkaar.

Wat een verschil maakt het uit als mensen pas op volwassen leeftijd overgaan naar de islam en zeker als ze een goede opleiding heben genoten. Dan laten ze zich minder beïnvloeden door een simpele of fundamentalistische uitleg over wat de Koran eist. Waar moslims uit het Midden-Oosten de interpretatie van de Koran en de hadith (voorbeelden uit het leven van de profeet Mohammed) overlaten aan de imams, mullahs en wetgeleerden, hebben westerse moslims er geen moeite mee om zelf op onderzoek uit te gaan en te interpreteren. Zij laten zich minder gelegen liggen aan wat voorgangers of allochtone moslimpartners zeggen. Men leert haarscherp onderscheid maken tussen wat koranisch is en wat cultureel bepaald. Grappig te lezen hoe mannen soms misbruik maken van de islam als het hen uitkomt, bijvoorbeeld wat betreft de rolverdeling in het gezin of om er een tweede partner bij te nemen.

Waar sommigen hen als 'tweederangs moslim' zien, blijken bekeerlingen in nogal wat gevallen een stimulerende invloed te hebben op hun moslimpartner en schoonfamilie die door de zoekende gesprekken op hun beurt ook bewuster met hun godsdienst omgaan en weer beginnen te praktiseren. Wie in een godsdienst werd geboren en deze met de paplepel kreeg ingegoten en als vanzelf het kenmerk moslim kreeg, werd lui en wordt nu wakker geschud door deze geïnteresseerde zoekers naar de islam. Dat bezig zijn en onderzoeken is de échte islam. De vanzelfsprekende 'paplepel-moslims' merken dan dat zíj de analfabeet zijn en dat kan hen stimuleren om ook bewuster met hun islam om te gaan. Samen hadden deze nieuwe moslims via dit boekje zo'n invloed op mij: ik werd door het lezen geconfronteerd met thema's die ik in mijn opvoeding was tegengekomen, maar die vanzelfsprekend waren geworden en zelfs een beetje weggezakt en ik voelde mij al lezend weer wat meer moslim worden.