Zeldzaam tuttige dialogen en aansprekende kaaklijnen

recensie 'Lef', de eerste lange speelfilm van Ron Termaat, beleefde zijn wereldpremière in het 'discovery'-programma van het filmfestival van Toronto, in het internationale circuit een gerespecteerd filmfestijn. Niet veel later mocht Termaat op het Nederlands Filmfestival in Utrecht de publieksprijs in ontvangst nemen. De 40-jarige debutant die zich na zijn eindexamen aan de Filmacademie in 1984 onder meer bekwaamde in het televisiedrama, zette zijn in eigen beheer gemaakte lowbudget-film daarmee onmiddellijk op de kaart.

'Lef' is een film geworden over het maken van een film, een moeilijk genre waarmee Termaat zich eigenlijk direct in de gevarenzone begaf. Hij laat een acteur (in dit geval cabaretier Viggo Waas) een acteur spelen die ervan droomt een geniaal acteur te zijn, in een geniale film met een geniaal script. Oliviers grote held is Alain Delon, wiens beeltenis natuurlijk levensgroot op een affiche in zijn woonkamer prijkt. Samen met zijn beste vriend Luc (Rick Engelkes oftewel dokter Simon uit 'GTST') die zwijmelt bij klassieke films als 'Taxi driver' en 'Casablanca', zet hij vervolgens het droomproject op poten. De acteur wordt gepromoveerd tot scenarioschrijver en zijn beste vriend zal hem als producent nog behoorlijk vervelen met scenario-aanpassingen (er moet een vrouw in het verhaal worden geschreven) en budgettaire problemen.

Termaat blijft met een dergelijke thematiek verrassend dicht bij zijn eigen realiteit als scenarist, regisseur en co-producent en het is niet zo moeilijk om in de twee hoofdpersonages de maker zelf te ontdekken, waarbij Olivier zijn romantische en Luc zijn meer zakelijke inslag vertegenwoordigt. Bij een film die nu zo veel zelfreflectie betracht, is het uiteindelijk pijnlijk te moeten ontdekken dat uitgerekend het script zo mager is. De toneelmatig hard uitgesproken dialogen zijn van een zeldzame tuttigheid en de acteurs, die vooral op hun aansprekende kaaklijnen lijken te zijn gekozen, weten de teksten nauwelijks enig leven in te blazen. Termaat heeft het zich zeker niet gemakkelijk gemaakt, vooral door Oliviers gedroomde filmscènes in zwart-wit-beelden in het verhaal te lassen en door het vrouwelijke personage (gespeeld door Alice Reys, momenteel te zien in 'BVD') uiteindelijk doodleuk als intrigante Oliviers leven binnen te laten fietsen. Maar misschien is die ingewikkelde structuur, met zijn gespeelde speelsheid, uiteindelijk toch wat al te ambitieus geweest; enige causaliteit in de handelingen is bijvoorbeeld ver te zoeken.

Dat het introduceren van een populaire cabaratier als hoofdrolspeler (denk aan Hans Teeuwen in 'Jezus is een Palestijn') en het uitbrengen van een bijbehorende 'single' (denk aan 'All stars') de uitgekiende marketing-strategie tenslotte niet ontstijgt, mag een nederlaag voor de romanticus heten.