Een moderne Robinson Crusoë met humor

recensie Wie zich kan overleveren aan Daniel Defoe's klassieke avonturenboek 'Robinson Crusoë', waarin de achttiende-eeuwse titelheld na een schipbreuk op een onbewoond tropisch eiland moet zien te overleven, kan ook veel plezier beleven aan 'Cast away'. Natuurlijk hebben we tegenwoordig via de commerciële televisiezenders onze eigen varianten, zoals het survivalprogramma 'Expeditie Robinson', dat naar een idee van de Zweedse 'Big Brother'-voorloper en zijn Amerikaanse versie 'Survivor' zijn deelnemers volgt op een onbewoond eiland voor de Maleisische kust. De moderne mens, met zijn hang naar back to basics, lijdt niet meer zo snel een schipbreuk en organiseert een overlevingtocht op een onbewoond eiland dus maar zelf. Een neerstortend vliegtuig daarentegen behoort wel degelijk tot de mogelijkheden en 'Cast away' vult die gevreesde optie op aannemelijke wijze in.

Het moment waarop het vliegtuig begint te rammelen is eng, en de aanblik van Tom Hanks die zich als werkverslaafde medewerker van de Amerikaanse postdienst Federal Express van de ene op de andere seconde moet zien te redden in een levensgevaarlijke luchtstroom, kan de onbevreesde luchtreiziger alsnog een vliegangst bezorgen. Ronduit sterk is de manier waarop regisseur Robert Zemeckis, samen met Tom Hanks eerder verantwoordelijk voor Oscar-winnaar 'Forrest Gump', muzikale intermezzo's achterwege laat en volledig vertrouwt op natuurlijke geluiden of, beter gezegd, geluidseffecten die de oerkrachten van de natuur vertegenwoordigen. Eenmaal aangespoeld op het onbewoonde eiland hoort Federal Express-man Chuck Noland inderdaad niets anders dan een golfslag.

'Cast away' had met alle gemak een sentimentele draak kunnen worden waarin de moderne mens -voortjakkerend, gedigitaliseerd en altijd verwikkeld in een strijd met de klok- op het eiland zijn voorspelbare wedergeboorte beleeft. 'Cast away' volgt geen alternatief tracé, maar weet de voorspelbaarheid te ontstijgen met humor. Tom Hanks vervult daarbij de rol van de ultieme 'Elckerlyc' die zich in eerste instantie geen raad weet met cocosnoten en krabben, en die, evenals zijn vermaarde voorganger Robinson Crusoë, aangewezen is op zijn improvisatietalent. De Federal Express-pakjes die ook aangespoeld zijn, bevatten bijvoorbeeld een paar schaatsen die -geloof het of niet- een belangrijke rol zullen spelen op zijn overlevingstocht op het eiland. In tegenstelling tot Robinson Crusoë zal Chuck Noland geen voetsporen in het zand vinden en dus ook geen Vrijdag ontmoeten. De behoefte aan gezelschap wordt opgelost met een aangespoelde volleybal die een gezicht van bloed krijgt en die uiteindelijk de functie van zijn beste kompaan gaat vervullen. De behoefte om behalve fysiek ook emotioneel te overleven wordt daarmee op uiterst fantasievolle wijze weergegeven.

'Cast away' is een waardige variant op het aloude Robinson-Crusoë-verhaal, die de Hollywood-dramatiek goeddeels mijdt. Ook het slot, waarin de voorspelbare hereniging met het vriendinnetje (een bijrol van Helen Hunt) uitblijft, bewijst een opmerkelijke realiteitszin. En dat voor een film waarin het vuur aan het einde van de twintigste eeuw opnieuw wordt uitgevonden!