Het geluksgevoel na acht geslaagde maten

Drie beroemde musici, de violist Isaac Stern, de cellist Yo Yo Ma en de pianist Menahem Pressler (van het Beaux Arts Trio) gaven voor de VPRO een masterclass aan drie Nederlandse kinderen. De serie 'Tovenaarsleerlingen', die de omroep de komende drie zondagen uitzendt, laat kinderen zien hoe mooi het is om langzaam maar zeker de muziek te veroveren.

,,Studeren is een pijnlijk proces. Want je wordt je bewust van wat je niet kunt. Maar het heerlijke geluksgevoel dat je krijgt als het dan wél lukt, is heel bijzonder.''

Met deze woorden beschrijft Menahem Pressler, de pianist van het illustere Amerikaanse Beaux Arts Trio, de drijfveer van alle musici, groot en klein. In de tweede aflevering van 'Tovenaarsleerlingen' geeft hij in de grote zaal van het Concertgebouw les aan Christiaan Kuyvenhoven. Pressler is 76 jaar, Christiaan is 13.

Christiaan kan al goed piano spelen. Pressler en hij behandelen de 'Fantasie-Impromptu' van Chopin en het scherzo uit de tweede pianosonate van Prokofjev. Toch moet Pressler hem helpen bij elementaire zaken. Een betere vingerzetting, wat betekent een Italiaanse aanwijzing in de partituur en hoe bereik je een effectieve overgang van zacht (piano) naar hard (forte) spelen. ,,More, more, more'', schreeuwt Pressler. Je hoort het spel van Christiaan verbeteren.

Pressler zegt dat hij met lesgeven beoogt een nieuwe deur te openen voor een leerling. ,,Bij Christiaan was dat de voordeur'', voegde hij daar bij de perspresentatie van de serie aan toe. Christiaan staat dus pas aan het begin.

Desgevraagd vertelt Pressler over één belangrijk voorval tijdens zijn eigen jeugd. ,,De laatste acht maten van een stuk van Schubert speelde ik echt geweldig, zei mijn leraar. Ik rende naar huis en riep tegen mijn vader dat ik de laatste acht maten geweldig had gespeeld. Mijn vader antwoordde: 'En de rest dan?' Maar ik voelde hoe belangrijk dit moment was: acht maten lang had de muziek echt tot mij gesproken. Daarop hoop ik nog steeds bij elk concert.''

Pressler is een beminnelijk mannetje, dat zich als een opa over zijn jonge leerling buigt. Christiaan is een doodgewone jongen met een behoorlijke beheersing van het Engels. Hij wil later een groot pianist worden, maar na de les uit hij zich realistischer. ,,Je wordt vanzelf groot. Of niet'', zegt hij nuchter.

Regisseur Machteld van Gelder heeft zich tijdens het pianospel nauwelijks op zijn handen gericht. De kijker ziet steeds het gezicht van de jonge pianist of van zijn leraar. Hoewel het interessant is hoe de twee op elkaar reageren, is het jammer dat we zo weinig zien van de vingervlugheid van Christiaan. Als het erom gaat kinderen te interesseren voor muziek, zul je de handeling moeten laten zien.

Toch heeft Van Gelder een heel aardige serie gemaakt, die kinderen overtuigend laat zien wat de lol is van muziek maken. Christiaan is de ideale vertolker van die gedachte.