Tibetaanse stilte van Chen ontbeert een verteller

recensie De culturele revolutie is voor Chinese regisseurs wat in de Europese cinema de Tweede Wereldoorlog is, een periode die eindeloos nieuwe verhalen aandraagt, met steeds weer nieuwe daders en slachtoffers. Na epische films als 'Farewell to my concubine' en 'The Blue Kite' gaat actrice Joan Chen (in Nederland vooral bekend als Josie uit 'Twin Peaks') in haar debuutfilm 'Xiu Xiu, the sent down girl' bescheidener te werk.

Het verhaal van Xiu Xiu is gebaseerd op een roman van de Chinees-Amerikaanse Yan Geling, waarin een 15-jarig schoolmeisje in 1975 'back to basic' wordt gestuurd, om op het platteland het communistische gelijkheidsideaal te dienen. Op de uitgestrekte steppe bij de grens met Tibet wacht haar een tent, wat paarden, een naar horen zeggen ongevaarlijke, want gecastreerde Tibetaanse veehouder en de stilte, die zij zes maanden beurtelings vrolijk en sip ondergaat om pas gek te worden als duidelijk wordt dat de autoriteiten haar ook daarna niet zullen verlossen.

De Tibetaanse stilte zit niet alleen Xiu Xiu dwars maar ook Joan Chen, die haar horterige, naar een verteller zoekende film inleidt met de voice-over van een vriend van Xiu Xiu die vertelt dat hij haar verdwijning aan voelde komen maar niet vertelt waarom. En ook in de gedeelde gevangenschap kiest Chen eerder voor het perspectief van de zwijgzame, starende veehouder dan voor dat van Xiu Xiu zelf, wat de wisselende stemmingen en daden van het meisje -dat haar lichaam gaat aanbieden aan passerende stedelingen die beloven haar te verlossen en dat vervolgens door een van hen verkracht wordt- er niet inzichtelijker op maakt. Tegen het einde citeert Chen letterlijk uit de verwante plattelandstragedie 'Mouchette' van de onlangs overleden Franse filmer Robert Bresson, waarin een meisje zichzelf ten gronde richt na een verkrachting en de daaropvolgende roddels van haar dorpsgenoten. Een iets te hoog gegrepen citaat, daar de Bressoniaanse beheersing en dosering in Chens film ontbreekt.