Broeierig portret van een anti-held

recensie In de speelfilm 'Telegram' omcirkelen vier vrouwen Daku, een Balinese journalist die in Jakarta woont en werkt. En in de associatieve, soms verwarrende regie van de Indonesiër Slamet Rahardjo Djarot is het alsof de vier in elkaar overvloeien. Een gesprek van Daku met zijn vriendin Rosa gaat naadloos over in een scène waarin hij met de prostituee Nurma vrijt; en als Daku's geadopteerde elfjarige dochter Sinta hem tijdens een koortsachtige nacht met compressen verzorgt, verandert het meisje voor een ogenblik in zijn oude moeder die met ontblote borsten naast hem zit.

Dit spel van drogbeelden en gedachtesprongen werd in werking gezet door een telegram uit Bali, dat Daku -te zien tijdens de openingsbeelden- in handen gedrukt kreeg, en eerst niet durfde open te maken. Als zijn vermoedens kloppen dat het hier om de aankondiging van de dood van zijn moeder gaat, betekent dat het einde van zijn zorgeloze Javaanse leven. Een Balinese begrafenis is een kapitalen verslindend, vele maanden durend ritueel dat hem definitief terug zou roepen naar zijn geboorteland. De gedachte daaraan blijft hem achtervolgen, als hij steeds opnieuw over de mogelijke inhoud van het telegrambericht fantaseert.

Een naderend vertrek zou hem bovendien dwingen kleur te bekennen in zijn relaties in Jakarta; van de liefde voor Rosa, tot het adoptie-vaderschap dat door Sinta's natuurlijke ouders wordt betwist, wordt alles in Daku's bestaan gekenmerkt door een aarzelende halfslachtigheid -en daarbij hoort hij de stem van zijn moeder die hem vanaf haar doodsbed instrueert te trouwen en hem vraagt loyaal te zijn aan de oude gewoontes.

Die imaginaire botsing tussen het moderne leven in de stad, dat voor Daku plaatsvindt in achterafbordeeltjes, tussen charlatans die pillen tegen geslachtsziekten verkopen, en de traditionele waarden die bij de al dan niet geopende envelop horen is soms niet eenvoudig te volgen. Maar de sensuele stijl waarmee Djarot de confrontaties tussen Daku en zijn hersenschimmen is op zichzelf al knap genoeg. In de vochtige hitte van de tropen filmt hij in close-up hoe zweterige geliefden elkaars bijna naakte lichamen strelen en van zich af duwen, hoe Sinta haar vader masseert door over zijn rug te lopen en hoe straalbezopen hoerenlopers in de stromende regen op straat liggen.

Zo plaatsgebonden als Daku's dilemma's zijn, zo algemeen is tegelijkertijd de besluiteloosheid waarmee hij ze probeert te ontlopen. In zijn twijfels bij het openen van het telegram, het eindeloze gedraal waarmee hij zich de nacht voor een belangrijke deadline op zijn kantoor verveelt, of zijn halfhartige huwelijksaanzoeken aan Rosa, waarbij hij zich onmiddellijk afvraagt of hij wel voor altijd van haar zal houden, is hij even irritant als begrijpelijk. Waarmee Djarot, alle ogenschijnlijke tegenstrijdigheden ten spijt, met 'Telegram' een portret creeërt van een anti-held die ook in elk ander werelddeel kan worden herkend.