Duimend ontdekken

recensie Wat zijn dat toch voor een leuke filmpjes in 'KRO's Kindertijd'? Dat zijn dus kleuterdocumentaires, nog geen tweeënhalve minuut lang. Een uniek genre, waar Europese belangstelling voor is.

Zo zien we hoe Leon, een jochie van vierenhalf, pony rijdt. Of liever, probeert te rijden: eerst zeult hij met een zadel dat bijna net zo groot is als hijzelf. Dat zadel hijst hij met veel gezucht en gesteun op zijn pony. Maar als Leon uiteindelijk rijdt, giechelt hij aanstekelijk. Aan het einde van het filmpje bungelt hij weliswaar aan de nek van het beest, maar ach, dat hoort erbij.

Iedere vergelijking met 'Sesamstraat' of 'De Teletubbies' gaat mank, zegt Jan-Willem Bult, bedenker van de kleuterdocu's, en hoofdreacteur Jeugdprogramma's van de KRO. ,,Wij leggen ons volledig toe op de kinderen, maken zichtbaar wat hen bezighoudt. Natuurlijk, ook bij 'De Teletubbies' zie je filmpjes waarin kinderen een rol spelen, maar dat doen ze vrijwel altijd onder begeleiding van volwassenen. En in 'Sesamstraat' zie je eigenlijk nauwelijks kinderen. 'Sesamstraat' legt ook erg de nadruk op cognitieve aspecten, het leren, terwijl wij focussen op sociale kanten: hoe kinderen met vallen en opstaan de wereld ontdekken.''

Zoals Daan, hoofdpersoon uit 'Daan timmert een vlot', dat vandaag wordt uitgezonden. ,,Die slaat daarbij op zijn vinger. Maar hij krijgt toch wel mooi die spijker erin'', zegt Bult.

,,Eigenlijk lenen alle onderwerpen zich voor deze aanpak'', zegt Wilma Fritsma, die veel van de filmpjes maakte. ,,Een kind dat zijn veters strikt is al interessant genoeg voor de doelgroep, kinderen van vier, vijf jaar oud, kinderen die al veel van de wereld weten, maar vaak met de duim in de mond ook nog veel ontdekken.'' En gelukkig vergeten kinderen ook gemakkelijk dat ze worden gefilmd. Fritsma's: ,,Ik laat ze van tevoren de camera zien, spreek met ze af dat ze net moeten doen alsof ik er niet ben. En dan gaat het meestal goed.''

Het eenvoudige concept van de kleuterdocumentaire is inmiddels ook beproefd buiten Nederland. Een verslaggever van 'Kruispunt' draaide bijvoorbeeld 'Wilfredo poetst zijn tanden' in een Peruaans weeshuis. Bult verwacht dan ook veel van de belangstelling van andere, Europese publieke omroepen. ,,Zij overwegen ook zulke documentaires te maken. En dat is interessant: we kunnen dan programma's uitwisselen. De onderwerpen zijn voor kinderen toch universeel.''