Kletspraatjes uit Mali

recensie Met netjes gekapte, halflange dreadlocks zit de Malinese gitarist en zanger Habib Koité in een Hilversums hotel aan een oer-Hollands ontbijt: eieren met spek, koffie en een broodje kaas. Alleen zijn thee trekt hij met een zelf meegenomen Malinees builtje. Door het gekletter van een heel leger met ontbijtservies in de weer zijnde obers klinkt zacht een achtergrondmuzakje.

Ik vraag hem wat hij van de zoetgevooisde behangklanken vindt.

,,Très agréable'', zegt Koité terwijl hij aan zijn tweede spiegelei begint. Deze typering lijkt in overeenstemming met de aangename, ontspannen sfeer die uit zijn laatste cd 'Baro' spreekt, waarmee hij momenteel met zijn band Bamada door Europa tourt.

,,'Baro' zijn kletspraatjes'', verduidelijkt Koité. ,,'s Avonds als de zon ondergaat, komen de inwoners van Bamako bij elkaar en grappen over wat er zich zoal in de stad afspeelt. Griots, Mali's muzikantenkaste waartoe ook ik behoor, spelen daarbij op de kamale n'goni (zessnarige harpluit) en zingen liederen over de samenleving en de liefde. Het is een vredig samenzijn... un peu contemplative.''

,,Ik begeleid die liederen op de gitaar, een instrument dat oorspronkelijk niet in de Malinese traditie past. Maar sinds de jaren zestig zijn er veel gitaristen in Mali, ook mijn vader speelde gitaar. Je kunt er zoveel kanten mee op dat het instrument in elke cultuur past. Ik tokkel de gitaar, net als de kora (harpluit) en speel met open snaren, net als op de kamale n'goni, je zult mij zelden een akkoord horen aanslaan.''

Uw manier van zingen lijkt niet op de doordringende, geprononceerde zangstijl van de meeste griots.

,,Dat klopt, ik kan gewoon niet zo goed zingen.''

Vindt u het niet jammer dat westerlingen niets van uw teksten begrijpen?

,,Toen ik onlangs een concert gaf in Zwitserland begon een groot deel van het publiek spontaan de woorden van 'I mada', de openingstrack van mijn vorige cd mee te zingen, ik kan me niet voorstellen dat die bleekneuzen wisten wat ze zongen maar het vleide mij enorm.''

Op 'Baro' speelt u met Latin-invloeden handig in op de populariteit van Cubaanse muziek in Europa.

,,Er zijn maar twee liedjes die een beetje Caribisch klinken. Latin-muziek is al lang populair in Afrika. Het komt net als blues natuurlijk op ons over. Het Africando-project bijvoorbeeld, waarin muzikanten uit West-Afrika samenspelen met salsa-grootheden uit New York, dat is nu populair in Afrika.''

Heeft u daarom uw eerste grote Afrikaanse hit 'Cigarette abana' in een nieuw Latin-jasje gegoten?

,,Nee, niet bewust. Er is me gevraagd iets met het nummer te doen en ik stond ook wel open voor een geintje.''

Kunt u goed improviseren? ,,Ik speelde in Bamako elke avond in clubs, tot vier, vijf uur 's morgens. Als je dan niet kunt improviseren ben je snel door je repertoire heen. Vorig jaar deed ik een paar concerten met het Art Ensemble of Chicago en Kélétigui Diabate, mijn vaste balofon-speler [houten xylofoon], die in de jaren zestig nog met Lionel Hampton jamde, dat was pas improviseren! Bij mijn eerste cd was het een probleem de liedjes bondig te houden, maar nu houd ik tijdens het componeren rekening met de komende opnamesessie.''

,,Dat lijkt wellicht ten koste te gaan van de spontaniteit. Maar die schijn bedriegt, overal waar ik optreed klinkt mijn muziek weer anders, de liedjes zijn wel hetzelfde maar het gevoel dat de zaal me geeft kan erg verschillen. In Europa is het publiek beleefd. Ze klappen op de juiste tijden en gaan nooit vroegtijdig weg bij een concert. Afrikanen zijn meedogenloos, als ze er niets aan vinden, kun je inpakken!''

De ingetogen, enigszins introverte Koité raakt plotseling behoorlijk geërgerd door het strakke ontbijtbeleid en probeert met dwingende ogen een ober ervan te weerhouden de koffiekan van het selfservice-buffet te verwijderen. Met duizend excuses zet deze het zilveren ding snel weer naast onze tafel. Van de goedgemanierde, gedisciplineerde Hollanders heeft Koité in elk geval weinig te vrezen als hij vanavond zijn voorlopig laatste concert in Nederland geeft.

Habib Koité & Bamada vanavond nog in het Utrechtse RASA, aanvang 20.30uur.