Doolhof-decor vol verrassingen

recensie Wees vluchteling, dragen de acteurs het publiek op in 'Zonder uitnodiging'. De directeuren van IND en COA gaan erheen, net als de Rotterdamse politie.

ROTTERDAM - Even dreigt de zaak uit de hand te lopen, als Johny Momah bij herhaling weigert gehoor te geven aan het bevel van een marechaussee. De Sierraleoner wil asiel in Nederland en beslist niet in te gaan op de eis van de grensbewaker op Schiphol: terug naar Conakry, omdat hij geen vliegticket heeft. ,,Als je nu niet gaat, is het spel uit'', dreigt de marechaussee.

Tegen zo'n argument kan de verslaggever niet op. Hij is per slot van rekening naar het voormalige pakhuis Las Palmas in Rotterdam gekomen om -in de huid van een asielzoeker Johny Momah- te ervaren hoe het is om je land te ontvluchten, heen en weer geslingerd te worden door mensensmokkelaars, eindeloos te moeten wachten, en ten slotte overgeleverd te zijn aan de grillen van de bureaucratische Nederlandse immigratie-autoriteiten. Dan kun je het je niet permitteren halverwege uit het spel gezet te worden, ook al is je 'veiligheid' in gevaar.

En dus laat Johny zich terugsturen naar Conakry, om van daaruit per scheepscontainer een nieuwe kans te wagen Europa te bereiken. Meer dood dan levend komt hij ten slotte aan in de haven van Rotterdam. Een havenarbeider die hem vindt, gooit zijn reispapieren in de Maas en smokkelt Johny, verstopt tussen vuil wasgoed, langs de douane. Vanaf hier moet hij het helemaal zelf uitzoeken.

Johny Momah is een van de vijf karakters uit de door Kristian Kanstadt bewerkte interactieve theatervoorstelling 'Zonder uitnodiging, een reis als geen andere', die in het kader van Rotterdam 2001, culturele hoofdstad van Europa, nog tot eind juni te beleven is.

De verhalen van vijf vluchtelingen staan centraal. Het publiek schouwt in dit stuk voor de verandering eens niet toe, maar krijgt direct bij binnenkomst de rol van vluchteling toebedeeld. Na een korte briefing vervolgt de 'vluchteling' zijn weg in een doolhofachtig decor vol verrassingen, af en toe opgeschrikt door mitrailleurgeknetter, vliegtuiglawaai en schijnwerpers.

De gelegenheidsacteurs moeten tegen een stootje kunnen, want de (vaste) tegenspelers -45 acteurs in drie ploegen van wie een derde zelf ooit vluchteling was- schromen niet te dreigen met fysiek geweld.

Projectleidster Joke van Rossum heeft bewust alle hoofdrolspelers uit 'vreemdelingenland' geïnviteerd om mee te doen aan 'Zonder uitnodiging'. ,,In de hoop dat ze dan ook hun achterban laten komen'', verklapt Van Rossum.

Directeur Dick Schoof van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) zegde al toe.

VERVOLG OP PAGINA 3

De Rotterdamse politie komt met 100 mensen naar het stuk

Vluchteling spelen

VERVOLG VAN PAGINA 1

De politie van Rotterdam komt met honderd mensen naar Las Palmas. De kamerfractie van de PvdA wil wel. Oud-staatssecretaris Job Cohen was er, net als directeur Erry Stovée van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). De komst van Ella Kalsbeek, de huidige staatssecretaris van justitie, is nog onzeker.

Allen waren zeer onder de indruk van de impact van het stuk. Dat geldt ook voor de vele kinderen die al hebben meegedaan. Doordeweeks is de ruimte voor hen bestemd. Volwassenen mogen, mits vooraf gereserveerd, in het weekeinde langskomen. ,,Kinderen ervaren het stuk anders dan volwassenen'', zegt Joke van Rossum. ,,Zij spelen het spel beter mee. Sommige volwassenen willen nog wel eens bijdehand doen en proberen de vaste acteurs af te troeven. Vijf van hen hebben we daarom de deur gewezen.''

Joke van Rossum beseft dat een voorstelling van drie maanden veel te kort is om iedereen kennis te laten maken met de lotgevallen van een vluchteling. ,,Geldgebrek'', verzucht ze. ,,Het liefst zouden we met deze voorstelling een toernee door het hele land willen maken. Nu kunnen we maar 12000 mensen mee laten doen. Voor asielzoekers zou het goed zijn als we veel meer bezoekers dit spel zouden kunnen laten beleven.''