Op de golven van sentiment

recensie Dat Indische oorlogsslachtoffers ontevreden zijn over de 385 miljoen die zij krijgen ter compensatie van kille naoorlogse opvang, dat is wel duidelijk na de 'Zembla'-aflevering 'Jaloers op de Joden'.

Maart vorig jaar bereikte het kabinet akkoorden met drie groepen oorlogsgetroffenen. Het Centraal Joods Overleg was content met 400 miljoen, voornamelijk indiviueel te verdelen, de Landelijke Sinti Organisatie nam genoegen met dertig miljoen, het Indisch Platform hield zich stil nadat het had ingestemd met 250 miljoen, uitsluitend te besteden aan collectieve doelen.

Nadat een woedende Indische gemeenschap het platform onder druk zette, toog het opnieuw naar de onderhandelingstafel en peuterde uiteindelijk 350 miljoen los voor individuele uitkeringen. Maar als de totale bedragen worden omgeslagen, krijgen Joodse slachtoffers -of hun erfgenamen- veertienduizend gulden ('Zembla': negenduizend) en Indische Nederlanders 'slechts' drieduizend gulden per persoon.

Dit zet kwaad bloed en ontlokt de Indische mensen gruwelijke uitspraken. Joden hadden niet zoveel meer mogen krijgen 'want daar zijn er zoveel minder van'. ,,Het gaat om het principe'', zegt documentairemaakster Mirjam Bartelsman deze week tegen Vrij Nederland, ,,vindt de regering het leed van de een goedkoper dan het leed van de ander?'' Hiermee kiest zij een beperkte invalshoek. Zij belicht niet de dubieuze rol van het Indisch Platform, dat er belang bij had dat het geld voor collectieve doelen was bestemd. Maar belangrijker: zij legt niet het verschil uit tussen de uitkering aan de Joden en die aan de Indische Nederlanders. Bij de overheid berustte van Joden geroofd geld. Het was alleen niet te achterhalen welk geld precies van wie is geroofd en daarom krijgt de gehele gemeenschap het uitgekeerd, als 'morele erfgenaam'. Van de Indische Nederlanders bezat de overheid geen geld, zij krijgen een 'gebaar' ter compensatie van de kille opvang.

Premier Kok zaaide verwarring toen hij besloot drie gemeenschappen met heel verschillende geschiedenissen in één keer mee te nemen. Dat leden van de Indische gemeenschap hier nauwelijks oog voor hebben, kan hen niet worden aangerekend. Zij werden een halve eeuw in hun leed veronachtzaamd door de Nederlandse regering en samenleving. Maar 'Zembla' had beter de achtergronden van het ongenoegen kunnen belichten dan te surfen op de golven van gemakkelijk sentiment.