Het leven doet nooit wat het zou moeten

recensie India heeft de afgelopen decennia een uiterst vruchtbare bijdrage geleverd aan de Engelstalige literatuur. Salman Rushdie mag dan haar meest spraakmakende boegbeeld zijn, met schrijvers als Amitav Ghosh, Bharati Mukherjee en Vikram Seth blijkt het land over een rijk geschakeerd potentieel aan kleurrijke schrijvers te beschikken.

Aan dat rijtje kan sinds kort ook de naam van Vikram Chandra worden toegevoegd. Diens debuutroman 'Stromende regen en rode grond' vond internationaal al een warm onthaal en met de zojuist verschenen verhalenbundel 'Liefde en verlangen in Bombay' zal het vermoedelijk niet anders gaan.

De vijf verhalen in deze bundel lijken op zichzelf te staan, maar hebben in ieder geval één verbindende schakel: in alle verhalen is dezelfde verteller aan het woord, de gepensioneerde ambtenaar Soebramaniam. De keus voor zo'n oude wijze man sluit natuurlijk mooi aan bij de klassieke verteltraditie, maar het aardige is, dat Chandra als tegenwicht personages op laat draven die het moderne India vertegenwoordigen.

Zo is de ik-persoon in 'Dharma', het eerste verhaal, een werknemer bij een softwarebedrijf, een jongeman die nogal sceptisch staat tegenover alles wat de oude man vertegenwoordigt. Wanneer het gesprek komt op een vrijstaand huis dat onverkoopbaar is omdat het er spookt, ergert hij zich aan “onze achterlijke natie waarin gestudeerde mannen en vrouwen in bansjies (vrouwelijke geesten) en lijkenetende demonen geloven”.

Vervolgens confronteert de oude man hem met een verhaal waaruit blijkt dat er meer tussen hemel en aarde is dan die jongeman zou willen geloven en dat de twintigste eeuw en magische rituelen in het moderne India moeiteloos in elkaar over kunnen gaan: de geestenbezweerder die met zijn ceremonieën een 'spookhuis' moet zuiveren, blijkt in het dagelijks leven verkoopleider van een groot elektronica-concern te zijn.

In 'Kama' draait het om een politie-onderzoek naar een roofmoord op een welgestelde zakenman. Op een subtiele manier weet Chandra de persoonlijke beslommeringen van inspecteur Sartadzj, die belast is met het onderzoek, te verweven met de ontwikkelingen in die moordzaak.

Aanvankelijk lijkt de zaak snel opgelost te worden als een zwerver gearresteerd wordt, in het bezit van de Rolex van het slachtoffer, maar naarmate de inspecteur verder spit blijkt de werkelijke toedracht aanzienlijk gecompliceerder te zijn. Hoewel zijn hypothese vaste vorm begint aan te nemen, krijgt hij de bewijslast niet rond. “De dingen gebeuren de een na de ander”, bedenkt hij. “maar wij willen ze in een vorm kunnen gieten, er een dossier van maken.”

Die overweging ligt eigenlijk ten grondslag aan alle verhalen in deze bundel. De liefde en het verlangen waarvan in de titel sprake is, zijn de fundamentele menselijke drijfveren die ons voortdurend met de neus op het menselijk tekort drukken. Achter de façade van het dagelijkse leven gaat soms een wereld schuil waarin mensen een tweede leven leiden, vaak zonder dat naasten of vrienden daarvan op de hoogte zijn. De ontdekking daarvan kan heel wat zekerheden op losse schroeven zetten zonder dat dat ook maar iets aan die werkelijkheid verandert.

In zijn beschrijving van die uiterlijke façade is Chandra op zijn best: met sardonisch genoegen tekent hij de exclusieve clubjes met hun onderling gekonkel en de desperate pogingen van buitenstaanders om deel te mogen uitmaken van de sociale elite. Ook de wereld van de kunst met haar vernissages als trefpunten van de maatschappelijk geslaagden is een dankbaar mikpunt voor Chandra's satire.

Door de originele manier waarop hij de verteltraditie naar zijn hand weet te zetten en de soepele, poëtische stijl waarmee hij zijn verhalen vorm heeft gegeven, bewijst Chandra ten overvloede dat het gigantische India een rijke voedingsbodem is voor literair talent.