Huisraad met poten

recensie ,,Zou deze gang een wasstraat zijn? Er ligt hier overal vuile was!'' Twee keurige, modieus geklede dames lopen door een smotsige gang van een grote boerderij. Die gang is eigenlijk maar op één manier te beschrijven: een smerige puinzooi. Even later graaien de dames tussen allerlei halflege plastic bakken van de afhaalchinees, op een stoffig dressoir in een bruinig-vettige keuken. ,,O, kijk, er loopt daar een heel leuk beestje weg, dat ken ik nog niet!''

Liny (70) en Marja (47) zijn de 'sopsterren' in een nieuwe RTL4-serie met de titel 'Hoe schoon is jouw huis?' De formule is aangekocht van het Britse Channel 4, waar presentatrice Aggie MacKenzie en de 'scrupulously clean' schoonmaakster Kim Woodbum met wisselend succes de gruwelen van ernstig vervuilde huishoudens aan kant proberen te krijgen.

De opvallend welbespraakte dames Liny en Marja (moeder en dochter bovendien) doen dit voor RTL4. Ze gaan langs bij mensen bij wie het in huis om uiteenlopende redenen volledig uit de hand is gelopen. Liny is de schoonmaakster pur sang van de twee. Ze komt uit een makelaarsfamilie. Wil je een pand goed kunnen verkopen, dan moet het blinkend schoon zijn. Anders loopt de klant net zo hard de deur uit als de beestjes door het sanitair rennen. Dat schoonmaken van te koop staande panden doet Liny al haar hele leven. En met verve. In de loop der jaren heeft ze daardoor een weergaloze expertise opgebouwd. Dochter Marja is meer de analyticus, die met een klein team van deskundigen, met rubber handschoenen aan, het huisvuil uiteenrafelt en onder de microscoop legt. Het bruisende leven dat zich dan blootgeeft, wordt vervolgens becommentarieerd en de bewoners van het verloederde pand krijgen te horen wat voor enge ziektes er allemaal op de loer liggen tussen het humus dat zich in hun huizen heeft gevormd.

De bewoners wier panden aan de witte wervelwind van het duo Marja en Liny ten prooi vallen, zijn gewone, herkenbare mensen. Ze staan midden in het leven en ze komen, om welke reden dan ook, niet toe aan schoonmaken. Het beeld van de verlopen, vervuilde, in lompen gehulde en in zichzelf mompelende zonderling blijkt in deze serie volstrekt niet te kloppen.

Het is frappant te zien hoe laconiek een van de huisbewoners, wadend door op de vloer rondslingerende vuile was en hondenuitwerpselen, uitlegt waarom het zo uit de hand kon lopen: ,,Nou, je legt hier eens wat neer, dan daar, en dan weer hier, en zo wordt het langzamerhand wat meer.''

In de eerste aflevering bezoeken de beide dames, onder het slaken van kreetjes van ontzetting en horreur, de boerderij van een alleenwonende veehouder. Hij houdt er koeien en kippen op na, maar ook honden (2), katten (5) en vissen (10 en door de aangroeisels op het aquariumglas niet meer zichtbaar). De man fokt ook paarden, en heeft daarmee een succesvolle reputatie opgebouwd; het zijn steevast prijswinnaars. Door alle besognes komt hij aan schoonmaken niet toe. Gelaten laat hij zich door Liny en Marja in zijn huis rondleiden en kijkt hij toe hoe een laborant monsters neemt van de harige habitat in de hondenmand die in de keuken staat. De microscoop-beelden die even later te zien zijn, kunnen wedijveren met de slechtste horror-B-film uit Hollywood.

Niet alleen wordt korte metten gemaakt met het -al dan niet bewegende- huisvuil, ook worden de bewoners onder handen genomen en weer op de rails gezet. En daarmee is 'Hoe schoon is jouw huis' integer en educatief entertainment, aldus de voorlichter van HMG. Gebracht op een 'humoristische en voyeuristische' wijze.