Zwakbegaafde ouders

recensie Met gevoel voor detail prakken Daniëla en Werner hun aardappels. Het vergt hun uiterste concentratie, zoals eerder ook al het bakken van twee hamburgers. Het onophoudelijke gehuil van een baby, elders in het huis, lijkt het echtpaar niet te deren. Ze hebben nu even wat anders aan het hoofd. ,,Mag er een wit sausje over de broccoli?'', vraagt Daniëla door de telefoon aan een hulpverleenster.

De negentienjarige Daniëla van den Barselaar en haar twee jaar oudere man Werner zijn, zoals dat correct heet, 'verstandelijk beperkt'. De Sociaal Pedagogische Dienst spreekt liever niet van een handicap.

Cineaste Janine Bakker volgde het stel tijdens de zwangerschap en de eerste weken na de geboorte van hun zoon Dyon. Uit de even boeiende als onthutsende documentaire 'Ongewenste ouders?' blijkt dat Daniëla en Werner niet zonder de hulp van consultatiebureau, thuiszorg, Sociaal Pedagogische Dienst en gespecialiseerde gezinshulp kunnen. De vraag is dan: maakt dat ze ongeschikt als ouders?

Bakker wil daar met haar film geen antwoord op geven. Juist het feit dat deze mensen zo snel veroordeeld worden, inspireerde haar.

Vorig jaar oktober bracht de Gezondheidsraad een rapport uit waarin de medische, ethische en gezondheidsrechtelijke overwegingen staan die allemaal hun eigen rol spelen in het dilemma van al dan niet verplichte anticonceptie voor mensen met een verstandelijke handicap.

Het vage karakter van dat rapport intrigeerde Bakker, net als de reacties. ,,In veel kranten schreef men meteen negatief: zorg voor sterilisatie. Ik ben erachter gekomen dat het niet zo gemakkelijk is om een mening te geven. Wie z'n schuld is het dat deze mensen zo zijn? Ik heb het geluk dat ik hersens heb. Zij hebben dat geluk niet.''

Maandenlang heeft Bakker meegelopen bij verschillende Sociaal Pedagogische Diensten. Tientallen zwakbegaafde ouders maakte ze van nabij mee. ,,Voor hen is het huisje-boompje-beestje misschien nog wel belangrijker dan voor ons. Zij hebben geen andere ambities, op het carrièrevlak of zo. Zij willen een gewoon leven leiden, meer niet.''

De televisiemaakster registreert deze wens en de worsteling die daarop volgt zo neutraal mogelijk. Toch slaagt zij slechts ten dele in haar opzet om begrip te kweken. Als kijker is het niet mogelijk om zonder emotie naar de beelden te kijken, en de woede wint het van het medelijden.

Wanneer baby Dyon een week of zes is, heeft hij de pech dat de twee hulpverleners die zijn ouders ter zijde staan een weekje niet over de vloer komen. Eentje is er op vakantie, de ander ziek.

Daniëla en Werner merken wel dat Dyon die week erg vaak huilt, maar waarom, dat begrijpen ze niet. Dyon moet ondervoed in het ziekenhuis worden opgenomen. Tussen alle bedrijven door, boodschappen en huishouden, was het voeden erbij ingeschoten.

Hoewel het kleine kereltje 'in een bijna levensbedreigende situatie' verkeerde, krijgen de ouders een tweede kans. Zo is de wet in 'ons Nederland', meldt Advies en Meldpunt Kindermishandeling. De kinderarts heeft ernstige twijfels: ,,Bij het ouder worden zullen de problemen alleen maar groter worden.''

En er is nu al zoveel dat om aandacht vraagt. Op sommige dagen is er geen geld voor luiers, omdat Werner schulden heeft. Het krijgen van leningen is hem in het verleden nooit moeilijk gemaakt, door geen enkele instantie. Ook raadt niet één hulpverlener het tweetal af om huisdieren te nemen.

Op het geboortekaartje stond het in sierlijke letters: 'Het is een wonder. Maar niet zonder gedonder.'

Tsja.

Drie weken na de laatste opname blijkt Daniëla opnieuw onverwacht zwanger. Na dwingend advies van hulpverleners volgt dit keer wel een abortus.