Ostovani vindt mystiek in leegte van het landschap

In de grote, ruimtelijk opgezette tekeningen en schilderijen van Farhan Ostovani zit de natuur nog vol mystiek. Met een minimum aan middelen bereikt hij een maximum aan uitdrukkingskracht, waarbij de mystiek onveranderlijk overeind blijft staan. Berglandschappen in zijn geboorteland Iran, maar ook het weideland ten noorden van Amsterdam, stervende lelies en een ongewone ode aan Bachs Goldbergvariaties vormen de kern van de bijzondere presentatie die Ostovani dit voorjaar in Museum het Rembrandthuis in Amsterdam heeft.

Het Rembrandthuis blijkt over een gelukkige hand te beschikken als het aankomt op het maken van keuzes in de moderne kunst. De presentaties op de twee bovenste etages van het nieuwbouwpand moeten een waardig tegenwicht vormen tegen de trits van grafische hoogtepunten die in het aanpalende woonhuis annex atelier van Rembrandt worden getoond. Dat betekent dat ze de vergelijking moeten kunnen doorstaan met wat als kwaliteit op het hoogste niveau wordt beschouwd. Met die overwegingen in het achterhoofd wordt gezocht naar kunstenaars die tenminste ambachtelijk goed geschoold zijn en bovendien ook nog eens weten te boeien door een verrassende aanpak.

Farhan Ostovani (1952, geboren in Lahijan, Iran) voldeed voor het museum aan al die voorwaarden. Geschoold aan de kunstopleiding van de universiteit in Teheran, gevolgd door een afronding aan de beroemde ücole des Beaux-Arts in Parijs, weet hij zich als tekenaar in pastel en krijt perfect uit te drukken. Maar Ostovani bijt zich niet vast in de techniek: het stelt hem alleen in staat om zijn opvattingen zichtbaar te maken.

Centraal thema in zijn werk is de kracht die uit de totale leegte spreekt. Het is een leegte die hij zo hoog weet op te voeren dat ze een staat van totale volheid bereikt. Door de werkelijkheid tot aan de grenzen van de herkenbaarheid te abstraheren, stuit hij op fascinerende geheimen die zich alleen in mystieke termen laten uitdrukken. In het werk van Ostovani is de natuur één groot raadsel die de mens terugbrengt bij de vraag wanneer de schepping, de wereld een aanvang heeft genomen.

Tegelijk zijn de voorstellingen herkenbaar, doordat Ostovani er niet voor teruggeschrikt fors aan de kunstgeschiedenis te refereren. Zo leidde het water- en weideland boven Amsterdam waar hij op uitnodiging van het Rembrandthuis weken lang heeft rondgedoold, tot landschappen waarin de sporen van Mondriaan en Rothko onverkort worden gehandhaafd.

Drijfveer bij dit alles is het heimwee oproepende gevoel om ooit in zijn jeugd opgedane ervaringen opnieuw te willen beleven. Zo bouwt hij al jaren aan een serie pastels waarin hij een poging doet om visuele belevenissen die hij tijdens zijn jeugd in een Iraanse tuin opdeed weer te geven. Ook hier staat de mystieke beleving van de natuur, van de ruimte en dus van de tijd centraal. Het tijdloze onderwerp wordt in een al even a-modieuze sfeer verbeeld, met een fascinerende vraagstelling als voornaamste resultaat. Ostovani stelt graag vragen, liever dan dat hij voorgekookte antwoorden geeft.